Жер шарындағы климаттың өзгеруі мен трансшекаралық өзендердің тартылуы жағдайында су ресурстарын тиімді басқару басты міндеттің біріне айналды. Осы орайда Қазақстанның су шаруашылығы мамандары шетелдік әріптестерімен бірлесе отырып, маңызды жобаларды қолға алуда. Жақында ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі мен АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум аясында қазақстандық гидрогеологтар АҚШ-тың жерасты суын басқару саласындағы озық тәжірибесімен танысып қайтты, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Арнайы оқу-жаттығу жиыны АҚШ-тың Бойсе қаласында ұйымдастырылды. Біздің отандық мамандар Айдахо штатының Су ресурстары ғылыми орталығы жанындағы жерасты суы оқу орталығының тыныс-тіршілігін көріп, заманауи мониторингтеу жүйелерінің жұмыс істеу тетіктерін зерттеді. Негізгі назар жерасты су көздерін цифрлық модельдеу және оларды сарқылудан қорғау әдістеріне аударылды.
Бір аптаға созылған шара аясында гидрогеология және жерасты су ресурстарын басқару мәселелері бойынша ғылыми кездесулер, техникалық семинарлар мен тәжірибелік талқылаулар өтті. Айта кететін жайт, қазақстандық делегацияның барлық жол және жатын орын шығындарын америкалық тарап өз мойнына алған. Бұл халықаралық серіктестіктің жоғары деңгейде екенін көрсетеді.
«Бұл тәжірибе отандық гидрогеология мамандарының біліктілігін арттыруға, жерасты суын басқарудың заманауи технологияларын енгізуге және АҚШ сарапшыларымен кәсіби ынтымақтастықты нығайтуға мүмкіндік береді», – деді «Қазгидрогеология» ұлттық гидрогеологиялық қызметі басқарма төрағасының орынбасары Даир Ибраев.
Бұл жаңалық тек кадрлардың білімін жетілдіру ғана емес, еліміздегі су тапшылығы мәселесін шешудің нақты жолы. Қазіргі таңда Қазақстанда 40 млрд текше метрден астам жерасты су қоры бар деп есептеледі. Алайда біз оның тек 10-15 пайызға жуығын ғана пайдаланып отырмыз. Оның үстіне, көптеген су ұңғымалары мен гидрогеологиялық карталар ескірген, оларды жаңарту қажет.
Америкалық технологияларды енгізу арқылы біз мынадай нәтижелерге қол жеткізе аламыз:
-
Жерасты суларының деңгейі мен сапасын онлайн режимде бақылайтын автоматты датчиктер орнату;
-
Су қоймалары мен өзендер тартылған кезеңде жерасты суын баламалы көз ретінде қауіпсіз пайдалану;
-
Шаруа қожалықтары мен өндіріс орындарына суды үнемдейтін тиімді технологиялық модельдерді ұсыну.
Аталмыш қадамдар еліміздің, соның ішінде ауыл шаруашылығы дамыған Жетісу өңірінің су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге септігін тигізеді. Суды үнемдеу мен оны дұрыс есепке алу цифрлық сауаттылықпен тікелей байланысты. Заманауи гидрогеолог тек жер қазып қана қоймай, күрделі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей алуы қажет.
