Сыбайлас жемқорлықпен күрес бүгінгі Қазақстанның күрделі мәселесіне айналып отыр. Үлкен әлеуметтік қасірет саналатын өз шамасы даму тұрғысынан бір-біріне ұқсамайтын әлемдегі барлық елдерді қай-қайсысы да алаңдататыны анық.
Бүгінгі қызмет өкілеттігін теріс пайдалану, білікті не қызметтік өкілеттікті асыру, пара алу, пара беру, жемқорлыққа делдал болу, қызметтік жалғандық жасау, жалған сөз жеткізу, сеніп тапсырылған мемлекеттік мүлікті иелену немесе қаржыны ысырап ету, сот актісін орындамау сынды қылмыстардың бәрі сыбайлас жемқорлық байланыстарынан пайдалану арқылы жасалады. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін халықтың құқықтық сауаттылығын жетілдіру, құқықты түсіндіру жұмыстарының деңгейі мен сапасын арттырудың маңызы зор. Қоғамның барлық күш-жігерін біріктіріп, жемқорлықты тоқтатудың бір амалын жасау арқылы ғана бұл құбылысқа қарсы тұруға болады. Сондықтан сыбайлас жемқорлықпен жаппай күрес Қазақстан Республикасы тұрғындарының азаматтық борышы саналады.
Елімізде «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заң қабылданғалы бері сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-шаралар жүзеге асырылуда. Осы бағыттағы шаралар мен көкейтесті мәселелерді шешуде заңдылықты жетілдіру жұмыстары тұрақты түрде жүргізіліп отыр. Қабылданған кешенді шаралар нәтижесінде сыбайлас жемқорлық дерегінің азаюы байқалады.
Сыбайлас жемқорлықтың жиі бой көрсететін ең қауіпті түрі — парақорлық. Бірінші кезекте пара берудің себептерін, пара алудың жағдайларын түп-тамырымен жою үшін қоғамдық белсенділік қажет. Яғни пара беріп, пара алуды зияны тигізетін, үлкен қылмыс санайтын қоғамдық сана қалыптасуы қажет. Парақорлық мемлекеттік аппараттың қалыпты қызмет eтуіне бөгет болып, билік және басқару органдарының беделіне нұқсан келтіреді. Тіпті, заңдылық қағидаларын жоққа шығарып, халықтың конституциялық құқық мен заңды мүдделеріне қысым жасайды.
Парақорлықтың алдын алу, жолын кесу, ашу және тергеу жұмыстары жоспарлы түрде жүзеге асырылып келеді. Бүгінгі таңда әлеуметтік аурудың алдын алу және әшкерелеу деңгейі жылдан-жылға. Мұның өзі парақорлықпен көбіне-көп қолында билігі бар, шешім шығаруға, бөліп бергізуге өкілеті жететін қызметкерлердің айналасынатын көрсетіп береді.
ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңына сәйкес сыбайлас жемқорлықпен күресті барлық мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, ұжымдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының басшылары өз өкілеттігінің шегінде өзгерінің кадр, бақылау, заңгерлік және өзге де қызметтерін тарта отырып, заң талаптарының орындалуын қамтамасыз етуге міндетті деп көрсетілген.
Әрине, сыбайлас жемқорлық сылып тастайтын сыртқы жара емес, бұл тамырын тереңге жайған, өзге сау органдарды шырмап, тыныс-тіршілігін тарқататын, сөйтіп олардың толыққанды қызмет eтуіне қатер төндіретін қауіпті кесел. Оны емдемес бұрын аурудың пайда болу, даму, таралу жолдарын біліп, дерттің қозуына қолайлы жағдай тууына жол бермеу керек. Ол үшін бұл ауруға қоғам болып қарсы тұруымыз қажет. Яғни, көпшілік тарапынан сыбайлас жемқорлық көріністеріне қолдан келгенше тосқауыл қойып, қоғамда билігі бар азаматтар осы жолда өзгеретін үлгі болуы тиіс. Сонда ғана халық сенімін ақтайтынымыз анық.
Халық арасында жұлынқұрт, індет деп аталып кеткен осы дертті жою толықтай жүзеге аспағанымен оны ауыздықтаудың, тежеудің сәті кейде түсіп, кейде шарасыздықтың белең алатыны да рас. Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев алға тартқан міндет жергілікті жерлердегі құқылы органдар мен қоғамдық ұйымдар жұмысының темірқазығына айналып отыр.
Елімізде жемқорлық пен және ұйымдасқан қылмыспен күресті күшейту шараларына орай арнайы дайындалған мемлекеттік бағдарлама жүзеге асырылуда. Осыған орай, Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік қазынашылық департаменті және аудандық, қалалық қазынашылық басқармалары Департамент басшысының 2026 жылғы 12 қаңтардағы «Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік қазынашылық департаментінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі 2026 жылға арналған іс-жоспарын бекіту туралы» № 17-н бұйрығына сәйкес, жұмыс атқаруда.
Ж. СҮЛЕЙМЕНОВ,
Жетісу облысы бойынша мемлекеттік қазынашылық департаменті басшысының орынбасары,
Әдеп жөніндегі уәкілі





