Қазақстандықтардың қарттық шақтағы әл-ауқаты бүгінгі жинақтарына тікелей байланысты. 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (БЖЗҚ) берілетін төлемдер көлемі 35 595 теңгеден басталып, 900 мың теңгеден астам сомаға дейін жетіп отыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы BAQ.KZ сайтына сілтеме жасап.
Зейнетақы мөлшерінің мұншалықты алшақ болуы азаматтардың жинақтаушы жүйеге қатысу ұзақтығы мен жарналардың тұрақтылығына негізделген. Соңғы мәліметтерге сүйенсек, 2025 жылы 50 мыңнан астам адам зейнет жасына жеткенде жинақтарын біржолғы төлем ретінде алған. Мұның басты себебі – олардың шотындағы қаражаттың белгіленген шектен төмен болуы. Мұндай төлемнің орташа көрсеткіші шамамен 243 мың теңге деңгейінде қалыптасты.
Төлемдер қалай есептеледі?
БЖЗҚ мамандарының түсіндіруінше, ай сайынғы төлем сомасы арнайы әдістеме бойынша анықталады. Қазіргі таңда мынадай ережелер қолданылуда:
- Бірінші жылы жылдық төлем жалпы жинақтың 6,5% мөлшерлемесіне көбейтіледі;
- Шыққан сома 12 айға бөлініп, ай сайынғы төлем ретінде беріледі;
- Келесі жылдары төлем мөлшері 5% индексациялау арқылы артып отырады.
Маңызды жайт: егер адамның жинағы ең төменгі зейнетақының 12 еселенген мөлшерінен (2026 жылы бұл көрсеткіш – 828 588 теңге) аспаса, қаражат ай сайын емес, бірден толықтай төленеді.
Зейнетақы көлемін анықтайтын 5 негізгі фактор
Болашақта лайықты зейнетақы алу үшін мына факторларды ескеру қажет:
- Жүйеге қатысу өтілі: Жарна аударуды неғұрлым ерте бастасаңыз, инвестициялық табыс соғұрлым жоғары болады.
- Жарналардың тұрақтылығы: Ай сайынғы үзіліссіз аударымдар жинақтың тұрақты өсуін қамтамасыз етеді.
- Ресми табыс деңгейі: Жалақы неғұрлым жоғары болса, зейнетақы шотына түсетін 10% жарна да соғұрлым қомақты болмақ.
- Инвестициялық табыс: Қордағы қаражатты басқарудан түсетін пайда жинақты еселей түседі.
- Инфляциядан қорғау: Мемлекет жинақтардың инфляция деңгейінен төмен болмауына кепілдік береді.
Статистика көрсеткендей, жүйеде 20 жылдан астам тәжірибесі бар азаматтардың орташа жинағы 6,7 млн теңгеден асады. Ал 5 жылға дейінгі өтілі барларда бұл көрсеткіш небәрі 458,2 мың теңге көлемінде.
Мамандар эпизодтық немесе ең төменгі мөлшердегі жарналар болашақта зейнетақының аз болуына әкелетінін ескертеді. Сондықтан ресми жұмыс пен тұрақты аударымдар – қарттықтағы қаржылық еркіндіктің кепілі.
