І. Жансүгіров атындағы Жетісу университетінде «Аграрлық өнеркәсіптік кешенде Data driven шешімдер қабылдау: практикалық кейстер» тақырыбында форсайт-конференция және халықаралық ғылыми-академиялық кездесу өтті. Шараға қатысқан еліміздің және шетелдің жоғары оқу орындарының ғалымдары мен сарапшылары аграрлық саланың жаңа бағыттары бойынша баяндама жасады.
Басқосуда алғаш сөз алған Марке политехникалық университетінің өкілі, азық-түлік және қоршаған орта саласының докторы Simone Piancatelli «Негізгі заттар мен табиғи қосылыстарды қолдана отырып, өсімдік ауруларын тұрақты басқару» тақырыбында әңгіме қозғады. Ол хитозан ұнтағының ауыл шаруашылығы мен қоршаған ортаны қорғаудағы рөліне кеңінен тоқталды.
– Хитозан ұнтағы дегенді көбіне медицина саласынан естиміз. Қазір біз оны өсімдіктерді қорғауға жиі пайдаланамыз. Ол хитозан өсімдіктердің дамып, егін өнімділігін арттырады және құрғақшылық пен аурудан қорғауды жақсартады. Нәтижесінде өсімдіктер жайқалып шығады, – дей келе слайд арқылы хитозан ұнтағы себілген өсімдіктерді көрсетті. Сонымен қатар эфир майының пайдасы, өсімдіктерде қандай ауру барын және оны қалай қорғау керегін айтып, пайдалы кеңеспен бөлісті.
Расымен әр адам еккен егінінің бітік шыққанын, бау-бақшасының жайқалып өскенін қалайды. Ол үшін зиянкестермен, түрлі аурумен күрес жүргізу аса маңызды. Себебі, тұқым сапасыз болса, толыққанды өнім алу мүмкін емес. Шараға қатысқан агроөнеркәсіп саласының мамандары көп нәрсені көңіліне түйді.
Осыдан кейін CIMMYT және Шаньдун ауыл шаруашылық университетінің бірлескен зерттеу орталығының өкілі (Қытай, Тайвань) PhD Rasheed Awais тағамдық сапасы жоғары әрі адам денсаулығына пайдалы бидай геномикасының жаңа бағыттарын таныстырды. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ биология және биотехнология факультетінің деканы Меруерт Құрманбаева, жаратылыстану-техникалық факультетінің экология және ауылшаруашылығы ғылымдары кафедрасының оқытушысы Әйгерім Бәкірова өсімдіктердегі стресс физиологиясы және экзогенді өңдеулер арқылы төзімділікті арттыру жолдары туралы баяндама жасады.
Технологияның шарықтаған заманында барлық сала жаңару үстінде. Ауыл шаруашылығын дамыту үшін заман талабына сай технологияны енгізу де маңызды. Жетісу университетінің физика-математика факультеті робототехника және мехатроника зертханасының бағдарламалық жасақтама инженері, магистр Ахмет Қыдырәлі дәрі себетін, тұқым үнемдейтін, шаруашылықты бақылайтын агродрондарды таныстырды. Алдағы уақытта ол дрондардың ұзақ ұшу жағын қарастыратынын жеткізді.
Агроөнеркәсіп саласының дамуы жан-жақты талқыланған шара соңында Жетісу университеті мен БҰҰ тұрақты даму қоры аясында меморандумға қол қойылды. Құжат экология, азық-түлік, қауіпсіздік, цифрлық ауыл шаруашылығы және әлеуметтік бастамалар бойынша бірлескен жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Басқосуда бірлескен зерттеу орталықтарын құру және ғылыми тағылымдарды ұйымдастыру жоспары талқыланды. Бұл Италия, Түркия және Қытай университеттерімен академиялық алмасу болмақ.
– Былтырдан бері білім ордамызда Италиядағы Марке политехникалық университетінің филиалы ашылды. Соны дамыту мақсатында италиялық апталық өткіземіз, – деген Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу университетінің ректоры Ермек Бөрібаев халықаралық серіктестермен бірлескен жобалар студенттердің практикалық білімін арттырып, аймақтың аграрлық секторын заманауи технологиялармен қамтамасыз ететінін жеткізді. Университет алдағы уақытта зертханалық инфрақұрылымды кеңейтіп, тұрақты ауыл шаруашылығы мен цифрлық шешімдер саласында бірлескен жобаларды жүзеге асыруды жоспарлауда.
Ілкімді бастама осы қарқынмен жалғасса қос диплом арқалаған білімгерлеріміз агроөнеркәсіп саласын жаңғыртатынына сеніміміз мол. Сала дамыса, облыс, ел дамитыны сөзсіз. Сондықтан, білімгерлерге көрсетілген қолдау, агроөнеркәсіптік саласындағы жүйелі жұмыс – халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған маңызды қадам болмақ.
