Соңғы уақытта қазақстандық әлеуметтік желілерде жастардың көшеде ұсталып, әскери комиссариаттарға жеткізіліп жатқаны туралы видеолар жиі жарияланып жүр. Бұл кадрлар қоғамда қызу талқыға түсіп, азаматтар шақыру тәртібінің ашық еместігі мен кейбір әрекеттердің өрескелдігіне шағымдануда. Ресми органдардың барлық шаралар заң аясында жүргізіліп жатқанын мәлімдегенімен, қоғамдағы алаңдаушылық басылар емес.
Осындай жағдайда қоғамда «призывниктың таңдауы бар ма?» деген сұрақ жиі көтеріле бастады. Осы тақырыпқа байланысты ашық алаңдарда Қорғаныс министрлігіне қарасты әскери-техникалық мектеп (ӘТМ) жиі талқыланып жүр. Себебі бұл мекеме азаматтарға ақылы әскери дайындықтан өту арқылы әскери билет алу мүмкіндігін ұсынады. Бұл балама қаншалықты тиімді және заңды? Бұл сұраққа жауапты inbusiness.kz тілшісі іздеді.
Альтернативті қызмет Қазақстанда қарастырылған ба?
Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда бірқатар Еуропа елдеріндегі секілді альтернативті азаматтық қызмет түрі қарастырылмаған. Алайда белгілі бір санаттағы азаматтар үшін ақылы негізде әскери-техникалық мектепте оқуға мүмкіндік бар. Бұл, кей жағдайда, среттік әскери қызметке балама ретінде қарастырылуы мүмкін.
«Әскери-техникалық мектепте әскери дайындықтан өту құқығы 24 пен 27 жас аралығындағы, әскери қызметке жарамды немесе шектеулі жарамды, сондай-ақ шақырудан уақытша босатылған азаматтарға тиесілі», – деп түсіндірді Қорғаныс министрлігінің өкілдері.
Оқу қалай жүргізіледі және қанша тұрады?
ӘТМ-дегі оқу ерікті түрде және ақылы негізде ұйымдастырылады. Бір курстың құны – 390 000 теңге.
Дайындық 29 әскери есепке алынатын мамандық бойынша өтеді. Олардың қатарына мыналар кіреді:
-
атқыш,
-
мерген (снайпер),
-
пулеметші,
-
ұшқышсыз ұшу аппаратының (БПЛА) операторы,
-
сапер,
-
химик-барлаушы және т.б.
Қорғаныс министрлігі бұл ақылы қызметтен түскен қаражат:
-
оқытушылардың еңбекақысына,
-
әскери киім-кешек пен төсек-орын жабдықтарын сатып алуға,
-
гигиена құралдары мен кір жуатын, жуыну қызметтеріне,
-
ғимараттарды күтіп ұстауға және жөндеуге,
-
коммуналдық қызметтер мен салықтарды төлеуге жұмсалатынын атап өтті.
Оқу процесі қалай ұйымдастырылған?
Әскери-техникалық мектеп қызметі екі кезеңнен тұрады:
-
Азаматтың өтінішін қарау,
-
42 жұмыс күніне созылатын оқу процесі.
Курстар Қазақстанның 13 қаласында орналасқан филиалдарда өтеді:
-
Алматы,
-
Ақтөбе,
-
Атырау,
-
Қарағанды,
-
Қызылорда,
-
Павлодар,
-
Семей,
-
Талдықорған,
-
Тараз,
-
Орал,
-
Өскемен,
-
Шымкент,
-
Көкшетау.
Ең көп курсанттар дәстүрлі түрде Алматы қаласы мен Алматы облысынан түседі. Әр өңірге жыл сайынғы қабылдау жоспары белгіленеді.
Статистика: қанша адам әскери билет алды?
2021 жылдан 2024 жылға дейін әскери-техникалық мектепті 18 106 азамат бітіріп, әскери билет алды:
-
2021 жылы — 4 133 адам
-
2022 жылы — 4 391 адам
-
2023 жылы — 4 590 адам
-
2024 жылы — 4 992 адам
2025 жылға жоспарланған контингент — 4 450 адам. Тыңдаушылардың орташа жасы — 24–26 жас.
Салыстыру үшін:
-
2024 жылы мерзімді әскери қызметке шамамен 40 000 азамат шақырылды.
-
2025 жылы бұл көрсеткіш 42 000 адамға жетеді деп жоспарланған.
-
Сол жылы 300 мыңнан астам азамат әскерден уақытша босатылды.
Негізгі себептер:
-
Оқу орнында білім алу – шамамен 289 мың адам,
-
Отбасылық жағдайлар – 31 мың адам,
-
Денсаулық жағдайы – 13 мыңнан астам адам.
Медициналық көрсеткіштер бойынша қызметтен босатылғандар туралы ақпарат БАҚ-та жарияланбайды.
Әскери билет алу және болашақ мүмкіндіктер
Оқу аяқталғаннан кейін, курсанттар:
-
таңдаған мамандығы бойынша сертификат алады,
-
содан кейін әскери билет рәсімделеді (территориялық әскери бөлім немесе Халыққа қызмет көрсету орталығы арқылы).
Кейін олар:
-
мобилизациялық резервке тіркеледі,
-
әрі қарай келісімшарт бойынша әскери қызметке орналасуға құқық алады.
