«Үйгентас орман шаруашылығы» 1947 жылы ақпан айында құрылған. Десе де, мекеме тарихы одан да арыда, 1936 жылы тамызда Андреевка ауданаралық орман шаруашылығы болып бірінші рет ұйымдастырылған. Оның құрамына Алакөл мен Сарқан орман шаруашылықтарының орман қоры жерлері кірген. Ресей патшалығы кезінде бұл жақта тіпті орман күзеті болғандығы да айтылады.
Үйгентас орман қожалығының мамандары мен жұмысшылары жұмыла еңбек етуде. «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» демекші, олар кейінгі жылдары бұл тұқымбаққа ерекше мән беріп, көңіл бөлуде. Майлышат ауылында ашылған, көлемі 6 гектар, айналдыра толығымен қоршалып, сайдың ішінен бір шақырымға жуықтайтын суғару жүйесі жасалыпты. Бұған арнайы жол мен көпір салынған. Қазіргі кезде тұқымбақта сан түрлі ағаш көшеттері бар. Олар: будандастырылған мыңдаған алма ағашы, сондай-ақ, гибриттік терек, қайың, сібір шыршасы мен шренка шыршасы, шаған мен емен. Орман қоры жерлеріне жылда 30 гектар алқапқа Сиверс алма ағашы егіледі. Оған кейінгі жылдары мыңдаған алма ағашы және қарағай көшеттері жұмсалыпты.
2017 жылы тұқымбақта жаңадан үй құрылысы басталып, 2019 жылы құрылыс жұмыстары толығымен аяқталып, үй қолданысқа берілді. Құрылыс жұмыстары, материалдары барлығы мекеменің өз иелігіндегі қаражаттан жасалған. Жылда 12 адам мерзімдік жұмысқа қабылданып, арнайы бригада құрылып, орман екпе жұмыстары, тұқымбақтағы егілімдер мен көшеттер өсіру жұмыстарын осы бригада атқарады. Өткен жылы тұқымбақтан 200 мың түп Сиверс алма ағашы егілімдері, 20 мың қарағаш, 11 мың түп терек көшеттері барлығы 230 мың түп қазылды.
2018 жылдан бері көктемде мыңдаған терек, қарағаш көшеттері Кеген, Жоңғар, Алакөл, Шелек, Қаскелең, Талдықорған орман шаруашылығы мекемелеріне, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент, Сарқан, Жаркент қалаларына және ауданымыздың ауылды мекендерді көгалдандыруға ақылы қызметтер көрсетілді.
Тұқымбақтың үлгілік бөлімшесінен 2019 жылы 12 мың түп алмағаш егілімдері мен 11 мың түп терек қалемшелері дайындалып егілді. Қырғызстаннан 500 түп Қырым қарағайы және 300 түп боз арша, 300 түп көгілдір шырша көшеттері алынып отырғызылған. 2 мың түп терек аналық бөлімшеге қондырылды. 2020 жылы сол қарқында, сол көлемде жұмыс атқарылды.
2018 жылы жазда Сарқан ауданынан «Кандиль Синап», «Апорт», «Ранет» алма ағаш сорттарының қалемшелері алынып, 16 мың түп алма ағашы будандастырылды. Ал 2021 жылы тағы 30 мың түп алма ағашын будандастыру жоспарланып отыр.
Шаруашылықтың негізгі мақсаты орман қорын көбейту, пайдасын молайту. Сол себептен ашылған тұқымбақтың жұмысы келешекте дамып, мекемеге кіріс әкелері сөзсіз. Соны көздеп Үйгентас өңіріндегі алма даңқын қайта жаңғыртса, сол үшін алмабағы бар шаруалар орман шаруашылығы мекемелерімен бірігіп тығыз байланыста болса дейміз. Мысалға, бұрын бұл өңірде 1970-1980 жылдары жалпы 2000 гектар көлемінде алмабақ болған. Соның 1300 гектары алма өнімін беретін бақтар еді. Қазір олар тозды. Сол бақтардың орнын толтырып алма ағашы көшеттерімен жаңартып, су әкеліп жүйесін қайта тартып, бұрынғы қалпына келтірсе, мемлекет те субсидия бөліп, шығындарын өтеп берер еді.
Біз бірақ әлі де барымызды ұқсата алмаймыз, жас бизнесмендерімізге жол көрсетіп, ұғындыра да білмейміз. Жасырын жатқан құнды байлығымызды байқамаймыз, сірә.
Амангелді БЕЙСЕНБИНОВ
Қабанбай ауылы,
Алакөл ауданы
