Қоғам өзгерді. Заман алға жылжыды. Бірақ соған қарамастан, бүгінгі күннің өзінде кейбір ескі түсініктер санада берік сақталып келеді. Солардың бірі – қыздың еркінен алып қашу арқылы отбасы құру әрекеті. Бұл үрдіс біреулер үшін «дәстүр» болып көрінгенімен, шын мәнінде, ол адам құқығын таптау, зорлық-зомбылықтың бір түрі.
Мемлекет басшысы бұл мәселеге нақты әрі ашық баға берді. Президенттің айтуынша, мұндай әрекет – адам ұрлау, ұлттың абыройына нұқсан келтіретін өрескел қылмыс. Бұл пікір, әрине, уақыт талабынан туған, заң мен адам құқығын бірінші орынға қоятын әділ ұстаным. Оны қос қолдап қолдау – әрбір саналы азаматтың міндеті.
Кейбіреулер «бұрын солай болған» деген уәжді алға тартады. Алайда тарихқа тереңірек үңілсек, бұрынғы қоғамда да қыздың келісімі маңызды болғанын байқаймыз. Ал күштеп, қорқытып әкелу ешқашан махаббаттың алдында ақталған емес. Қазіргі таңда ондай әрекеттердің салдары ауыр: психологиялық жарақат алған қыздар, амалсыз құрылған отбасылар, берекесіз шаңырақтар көбейді. Бұл –тұтас ұлттың трагедиясы деуге болады.
Ең сорақысы – кей жағдайларда қыздың көз жасы «ұят», «ел не дейді» деген сөздердің тасасында қалып қояды. Қинап әкеліп, тағдырын шешіп қою барып тұрған нағыз қатігездік. Мұндай қадам ерлік пен батырлықөа жатпайды. Керісінше, жауапкершіліктен қашу, өз әлсіздігін күшпен жасыру.
Президент атап өткендей, заң мен тәртіп бәріне ортақ. Заң талаптарын орындау – міндет. Қоғамның сана-сезімі өскен сайын, азаматтық жауапкершілік те артуы тиіс. Заңнаманың қатайуы да осыны көздейді. Өйткені әйелдің еркіндігі мен қауіпсіздігі – мемлекеттің де, қоғамның да басты құндылығы.
Қысқасы бүгінгі жігіттің жолы – келісім. Бүгінгі отбасының іргесі – сыйластық. Қызды қорқытып емес, құрметтеп, ата-анасының алдынан өтіп, ақ батасын алып құда түсу – өркениетті дамыған қоғамға тән қасиет.
Бұрынғы заманда кейбір қыздар өз қалауынан тыс, жасы үлкен, бай адамдарға ұзатылған. Осындай әділетсіздікке қарсы туған дәуірде сүйгенімен қосылу үшін жігіттің қызды алып қашуы орын алған. Яғни ол кезде қыз алып қашу байлық пен зорлыққа негізделген некеге қарсылықтың бір көрінісі ретінде пайда болды.
Енді ол заман өтті. Қазір әр қыз – жеке тұлға, өз таңдауына ие азамат. Оның тағдырын күшпен шешу заңға да, адамгершілікке де қарсы. Сондықтан мұндай әрекеттерге «дәстүр» деген жалған ат беруді тоқтатуымыз керек.
Қоғамдық сананың жаңаруы осындай мәселелерге ашық әрі батыл көзқарастан басталады. Мемлекет басшысының бұл бағыттағы ұстанымы әділеттің, адам құқығының, өркениетті ел болудың айқын көрінісі. Оны қолдау – болашаққа жасалған дұрыс қадам.
Санжар СҰЛТАНҒАЗЫ
