«Біз бастаған ауқымды өзгерістер қоғамдық сананы жетілдірумен қатар жүруі керек деп сенемін. «Бұл тек саяси және экономикалық модернизацияны толықтырмайды, бірақ бұл олардың өзегі болады».
(Н. Ә. Назарбаев, «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру») Программа «Рухани жаңғыру» – взгляд в будущее.
«Рухани жаңғыру» бағдарламасы Елбасының 2017 жылғы 12 сәуірде жарияланған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласының ережелері негізінде әзірленді.
Онда жаңа тарихи кезеңдегі ұлттың басты мақсаты айқындалған: рухани және мәдени құндылықтарды сақтау және арттыру, әлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру. Бағдарламада осы мақсаттарға жетуге бағытталған бірнеше жоба қарастырылған.
Қазақ тілін латын графикасына кезең-кезеңімен көшіру жобасы тілдің дамуына жаңа серпін беріп, оны әлемге кіріктіруге, азаматтардың тілді игеруге деген қызығушылығын оятып, ынталандыруға арналған. Латын графикасына толық көшу 2025 жылға жоспарланған. Бұдан былай барлық жазбалар – баспа басылымдарындағы жарияланымдардан бастап кеңсе жұмысына дейін латын әліпбиінде өтеді. Бұған дейін халық әлі де кирилл алфавитін қолдана алатын өтпелі кезеңмен бейімделу мерзімі қарастырылған.
«Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы білім мен тәжірибені жас ұрпаққа жеткізуге, білім беру сапасын арттыруға, ұлт пен қазақ тілін дамытуға бағытталған. Нұрсұлтан Назарбаевтың айтуынша, «…біздің әлеуметтік-гуманитарлық біліміміз көптеген жылдар бойы бір доктрина аясында және әлемнің бір көзқарасы аясында сақталды».
Мұны шешу үшін әлемде бұрыннан бар 100 үздік оқулықты таңдап алу ұсынылады: тарих, саясаттану, әлеуметтану, философия, психология, мәдениеттану, филология бойынша және оларды қазақ тіліне аудару. Бұл бағдарламаның тиімділігі, кітаптар студенттерге қолжетімді болғаннан кейін 5-6 жылдан кейін күтіледі, отандық университеттердің түлектері халықаралық еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болуы керек.
«Қазақстанның 100 жаңа тұлғасы» жобасы елдің әр түкпіріндегі, әртүрлі жастағы және ұлттардағы қазақстандықтардың өмірін баяндайды, олар отандастарға үлгі болады. Бұл 100 (және одан да көп) жаңа тұлға қазіргі Қазақстанның жарқын бейнесі болады.
«Қазақстанның қасиетті географиясы» жобасы еліміздің символдық қасиетті және мәдени-тарихи негіздеріне негізделген. Бұл жобаның объектілері туризм индустриясы үшін тартымды орын болады. Мемлекет басшысының мақаласында бұқаралық спортты дамыту қарастырылған. «Туған жер» арнайы жобасы әлеуметтік мәселелерді шешуге, азаматтарды өздерінің туған жерін – «кішкентай отанын» дамытуға және өркендетуге тартуға бағытталған.
«Жаһандық әлемдегі заманауи қазақстандық мәдениет» жобасы шетелдерде Қазақстан мәдениетін кеңінен насихаттау бойынша жүйелі жұмыстар жүргізуге бағытталған.
Сонымен бірге қазіргі мәдениетті формада да, мазмұнда да алға жылжытуға баса назар аударылады. Іске қосу іс-шарасы 2017 жылғы 17-19 қазан аралығында Париждегі ЮНЕСКО-ның штаб-пәтерінде өткен «Рухани жаңғыру» бағдарламасының тұсаукесері болды. Тұсаукесер аясында шетелдік аудиторияға қазақстандық мәдениеттің әртүрлі бағыттарын көрсететін түрлі шаралар өткізілді.
Жаһанданудың барлық заманауи қатерлері мен сын-қатерлерін ескере отырып, қазақстандықтардың рухани құндылықтарын жандандыруға бағытталған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы әлемдегі Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, ұлттық бірегейлікті сақтауға, білім мәдениеті мен азаматтар санасының ашықтығын дәріптеуге бағытталған. Бұл қасиеттер қазіргі қазақстандықтардың басты бағытына айналуы керек.
Мақаланы қорыта келгенде қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы қоғамды топтастыруға, зиялы қауымды, жастарды, өмір саласының барлық өкілдерін Елбасы жариялаған идеялар төңірегінде біріктіруге мүмкіндік береді. Модернизацияның барлық бағыттарын іске асыру қоғамның қажеттіліктерін ескере отырып, ғылыми және сараптамалық қоғамдастықтың, азаматтық қоғам өкілдері мен жастардың белсенді қатысуымен жүзеге асырылады.
Айгерім БАЙЖҰМАНОВА,
І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің
құқық және экономика факультеті
мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасының аға
оқытушысы, заң ғылымының магистрі
