Қазақстанда автонесие беру тәртібі қайта қаралып жатыр. Жаңа ережелер 2027 жылдан бастап күшіне енеді. Басты мақсат – банктердің несие портфелінің сапасын арттыру және азаматтардың шамадан тыс қарыздануының алдын алу. Осы ретте 7-su.kz тілшісі реттеуші органдардың жаңа талаптары қарапайым тұтынушыларға қалай әсер ететінін талдап көрді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Бүгінгі таңда еліміздегі жаңа автомобильдердің шамамен 70 пайызы несиеге сатып алынады. Жетісу өңірінің де тұрғындары үшін бұл – көлікке қол жеткізудің ең басты құралы. Алайда, банктер несие беру көлемін шексіз арттырған сайын, халықтың қаржылық жүктемесі де өсе түсті. Соған байланысты алдағы уақытта қаржы институттары қарыз алушының нақты төлем қабілетіне ерекше назар аударады.
Экономист Бауыржан Ысқақтың айтуынша, бұл өзгерістер қаржы секторының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
«Жаңа талаптың негізгі мақсаты – тұтынушылық кредиттердің сапасын арттыру. Қаржы институттары соңғы жылдары несие беру көлемін айтарлықтай ұлғайтты, соның салдарынан халықтың қаржылық жүктемесі де артып келеді. Егер несие беру кезінде азаматтардың нақты төлем қабілетіне басымдық берілсе, мерзімі өткен берешек азаяды», – дейді экономист.
Сонымен бірге, бұл қадам автонесие нарығын толығымен тоқтатып тастамайды. Шын мәнінде, банктер үшін бұл өнім әлі де ең қауіпсіз құралдардың бірі болып саналады. Себебі автокөлік несие толық өтелгенге дейін банкке кепілге қойылады.
Автосарапшы Алексей Алексеев бұл саладағы қайтарылмайтын қарыз үлесі шамамен 6 пайыз айналасында екенін алға тартады.
Автонесие – басқа несиелерден ерекшеленетін өнім. Егер қарыз алушы төлем жасауды тоқтатса, банк көлікті қайтарып алып, сата алады. Дегенмен, тұтынушының да қаржылық сауаттылығы болғаны абзал. Мысалы, көлік құнының кем дегенде 10 пайызын бастапқы жарна ретінде жинай алған азамат қаржыны жоспарлай білетінін дәлелдейді, – дейді сарапшы.
Сонымен, несие алу қиындай ма? Жауап әртүрлі:
-
Тұрақты табысы мен оң несие тарихы бар азаматтар үшін ештеңе өзгермейді.
-
Несие тарихында мәселесі бар немесе ресми табысы төмен адамдарға қарыз алу күрделенеді.
Сарапшылардың пікірінше, жеке тұлғаларға арналған нақты лизинг жүйесі енгізілсе, ол автонесиеге жақсы балама болар еді. Бұл банктер арасындағы бәсекелестікті күшейтіп, пайыздардың төмендеуіне септігін тигізеді.
Ұзақ мерзімді перспективада бұл бастама халықтың қаржылық әл-ауқатын жақсартуға мүмкіндік береді. Өйткені отбасылық бюджеттің басым бөлігі қарыз өтеуге кетпей, басқа да маңызды қажеттіліктерге жұмсалатын болады.
