Қоғам мен мемлекет арасындағы ашық әрі сындарлы диалог – ел дамуының маңызды шарттарының бірі. Азаматтардың ұсынысы мен пікірін ескеріп, оны мемлекеттік шешімдермен ұштастыру қоғамдағы өзара сенімді арттырады. Осы тұрғыдан алғанда, Ұлттық құрылтайдың қоғамдық-саяси өмірдегі орны ерекше.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен құрылған Ұлттық құрылтай – елдің әлеуметтік, экономикалық, мәдени және рухани дамуына қатысты маңызды мәселелер талқыланатын кең ауқымды пікірталас алаңы. Оның құрамына қоғамның әртүрлі салаларының өкілдері, сарапшылар, ғалымдар, мәдениет пен өнер қайраткерлері, кәсіпкерлер және жастар енді. Бұл құрылым халықтың түрлі топтарының пікірін бір алаңда тоғыстыруға мүмкіндік береді.
Құрылтай ұғымы қазақ қоғамының тарихи жадында ежелден қалыптасқан. Қазақ даласында ел тағдырына қатысты маңызды мәселелерді ақылдасып, ортақ шешімге келу дәстүрі болған. Хандық дәуірдегі құрылтайлар елдің ішкі бірлігі мен сыртқы саясатына қатысты мәселелерді талқылауда маңызды рөл атқарды.
Бүгінгі Ұлттық құрылтай – сол дәстүрдің қазіргі заманға бейімделген нұсқасы. Оның ерекшелігі – тарихи тәжірибені сақтай отырып, заманауи қоғамдық институт ретінде қызмет етуінде.
Құрылтай аясында елдің болашағына қатысты өзекті мәселелер ортаға салынып, қоғамдағы түрлі пікірлер тыңдалады. Мұндай пікір алмасу мемлекеттік саясаттың халықтың нақты сұранысына барынша жақын болуына ықпал етеді.
Ұлттық құрылтайдың басты ерекшеліктерінің бірі – онда көтерілген мәселелердің тек талқылау деңгейінде қалмай, нақты бастамаларға ұласуы.
Құрылтай отырыстарында білім мен ғылым, мәдениет, тіл, отбасы құндылықтары, жастар тәрбиесі, құқықтық мәдениет, ұлттық бірлік, қоғамдық қауіпсіздік және әлеуметтік әділеттілік секілді бағыттар тұрақты түрде қарастырылады.
Мемлекет басшысы өз сөздерінде қоғамдағы өзекті мәселелерді ашық талқылаудың және азаматтардың ұсыныстарын ескерудің маңызын бірнеше рет атап өтті. Бұл ретте Ұлттық құрылтайды халықтың пікірін мемлекеттік деңгейдегі шешімдермен байланыстыратын тетік ретінде қарастыруға болады.
Қоғамда көтерілген бірқатар бастамалардың заңнамалық және практикалық шешімдерге ұласуы да осы жұмыстың нәтижесін көрсетеді. Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, есірткі мен лудоманияның алдын алу, вандализмге қарсы күрес, ұлттық құндылықтарды дәріптеу, қоғамдық жауапкершілікті арттыру сияқты мәселелер мемлекеттік күн тәртібінен берік орын алды.
Құқықтық мемлекет құру үшін сапалы заңнамамен қатар, азаматтардың заңды құрметтеуі мен өз құқықтары мен міндеттерін білуі де маңызды.
Осы тұрғыдан алғанда, Ұлттық құрылтайда құқықтық мәдениет, заңға құрмет, қоғамдық тәртіп және азаматтық жауапкершілік мәселелерінің көтерілуі заңдылық.
Бүгінде «Заң мен тәртіп» қағидаты қоғамдық өмірдің маңызды бағыттарының біріне айналып отыр. Бұл ұстаным тек құқық қорғау органдарының жұмысына ғана қатысты емес. Ол әр азаматтың заң талаптарын сақтауынан, өзгенің құқығына құрметпен қарауынан және қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуінен басталады.
Құрылтай алаңында осындай мәселелердің ашық талқылануы құқықтық мәдениетті қалыптастыруға және қоғамдағы жауапкершілік деңгейін арттыруға ықпал етеді.
Ұлттық құрылтайдың күн тәртібінде рухани-мәдени мәселелердің де орны бөлек. Жаһандану жағдайында ұлттық болмысты сақтау, мемлекеттік тілді дамыту, тарихи мұраны дәріптеу, дәстүр мен мәдениетті жаңғырту мәселелері өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Ұлттық құндылықтарды сақтау өткенді ғана дәріптеу емес. Бұл – тарихи тәжірибені қазіргі қоғамның қажеттілігімен сабақтастыра білу. Осы бағытта отбасы институтын нығайту, бала тәрбиесіне жауапкершілікті арттыру, жастардың бойына еңбекқорлық, отансүйгіштік және білімге ұмтылу қасиеттерін сіңіру маңызды.
Құрылтайда осы мәселелердің көтерілуі қоғамның рухани дамуына қатысты ортақ жауапкершілікті күшейтеді.
Елдің болашағы жастардың білім деңгейіне, азаматтық ұстанымына және қоғамдағы белсенділігіне тікелей байланысты. Сондықтан жастар мәселесі де Ұлттық құрылтайдың маңызды бағыттарының бірі.
Білім алу, кәсіби бағдар, еңбекпен қамту, кәсіпкерлікке араласу, шығармашылық қабілетті дамыту және патриоттық тәрбие – жас буынның әлеуетін арттыруға ықпал ететін негізгі факторлар.
Жастардың қоғамдық мәселелерді талқылауға қатысуы олардың азаматтық жауапкершілігін қалыптастырады. Сонымен бірге бұл мемлекеттік органдарға жас буынның нақты сұранысын түсінуге мүмкіндік береді.
Қазақстанның тұрақты дамуы қоғамдық келісім мен ел бірлігіне тікелей байланысты. Әртүрлі пікір мен көзқарастың болуы – табиғи құбылыс. Ең бастысы – ортақ мақсат пен ұлттық мүдде төңірегінде топтаса білу.
Ұлттық құрылтайдың тағы бір маңызды міндеті – осы ортақ құндылықтарды нығайту. Құрылтай мүшелерінің әртүрлі сала мен әлеуметтік ортадан өкілдік етуі қоғамдық пікірдің сан қырлы екенін көрсетеді.
Мұндай алаңда өзекті мәселелерді ашық талқылау қоғамдағы өзара түсіністікті арттырып, азаматтық диалог мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Кез келген мемлекеттік реформаның нәтижелі болуы қоғамның оған деген сеніміне байланысты. Ал сенім ашықтықтан, жауапкершіліктен және нақты нәтижеден қалыптасады.
Ұлттық құрылтайдың мәні де осында. Ол қоғамдағы пікірлерді жинақтап қана қоймай, ел дамуының басым бағыттары бойынша ой-пікір қалыптастыруға мүмкіндік береді. Құрылтайда айтылған ұсыныстардың жүзеге асуы азаматтардың қоғамдық мәселелерді шешуге қатысу мүмкіндігін кеңейтеді.
Бүгінгі таңда мемлекет пен қоғам арасындағы байланысты күшейту – уақыт талабы. Бұл бағытта қоғамдық институттардың тиімді жұмыс істеуі маңызды. Ұлттық құрылтай осы міндетті жүзеге асыруға ықпал ететін тетіктердің бірі ретінде қалыптасып келеді.
Қорыта айтқанда, Ұлттық құрылтай – елдің бүгіні мен болашағына қатысты маңызды мәселелерді талқылайтын, қоғам пікірін ескеруге мүмкіндік беретін қоғамдық диалог алаңы. Оның тарихи тамыры ұлттық дәстүрмен сабақтасып, мазмұны қазіргі заман талаптарымен толықтырылып отыр.
Ел бірлігі, заң мен тәртіп, ұлттық құндылық, жастардың болашағы және қоғамдық жауапкершілік секілді мәселелердің бір алаңда тоғысуы – құрылтай жұмысының маңызын айқындайды. Қоғам мен мемлекет арасындағы өзара түсіністік пен сенім нығайған сайын, ортақ мақсатқа бағытталған бастамалардың да нәтижесі жоғары болмақ.
«Жетісу-Ақпарат»
