Қазақстанда азаматтардың белгілі бір топтары үшін белгіленген мерзімнен бұрын зейнетке шығу және арнайы төлемдер алу мүмкіндіктері қарастырылған, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Елдегі қолданыстағы Әлеуметтік кодекске сәйкес, ер азаматтар үшін зейнет жасы 63 жасты, ал әйелдер үшін 61 жасты құрайды. Бұл норма 2028 жылға дейін өзгеріссіз сақталады. Дегенмен, мемлекет тарапынан денсаулыққа қауіп төндіретін сала қызметкерлері мен көпбалалы аналарға жеңілдіктер ұсынылып отыр. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ұсынған ресми мәліметке сүйенсек, 2026 жылы 5410 азамат ерте зейнетке шығу құқығын толық пайдаланды.
Жеңілдетілген жас мөлшері кімдерге арналған?
Заңнама бойынша ерте зейнетке шығу мүмкіндігі мына азаматтарға беріледі:
-
Семей ядролық полигоны аймағында 1949 жылғы 29 тамыз бен 1963 жылғы 5 шілде аралығында кемінде 5 жыл тұрған тұрғындар. Бұл санаттағы ерлер 50 жаста, ал әйелдер 45 жаста зейнетке шыға алады.
-
5 немесе одан да көп бала туып, оларды сегіз жасқа дейін тәрбиелеген көпбалалы аналар 53 жасқа толғанда зейнеткерлікке шығуға құқылы.
Тиісті төлемдерді рәсімдеу үшін азаматтар «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына жеке басын куәландыратын құжатпен бірге еңбек кітапшасын, архивтік анықтамаларды және балалардың туу туралы куәліктерін тапсыруы тиіс.
Зиянды өндіріс жұмысшыларына арналған арнайы төлемдер
Өндірісте ауыр еңбекпен айналысатын қызметкерлер үшін 55 жастан бастап арнайы әлеуметтік төлем қарастырылған. Төлемді алудың басты шарты – кемінде 84 ай бойы міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының (МКЗЖ) аударылуы. Бұл қолдау стандартты зейнет жасына (61-63 жас) жеткенге дейін төленеді. Зиянды еңбек жағдайында жүргендерге арналған төлем жүйесі төрт түрлі көзден құралады: республикалық бюджеттен берілетін арнаулы мемлекеттік жәрдемақы (2 ең төменгі күнкөріс деңгейі мөлшерінде), жұмыс берушінің қаражаты, сақтандыру төлемі және БЖЗҚ-дағы жинақтар.
Зейнетақы жүйесінің құрылымы қалай жұмыс істейді?
Еліміздегі зейнетақы төлемі үш негізгі бөліктен құралады: ынтымақты, базалық және жинақтаушы. Ынтымақты бөлік 1998 жылдың 1 қаңтарына дейінгі еңбек өтілі барларға тағайындалады және оның мөлшері уақыт өте келе азаяды. Ал базалық зейнетақы барлық азаматтарға беріледі, оның көлемі ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70%-ы мен 118%-ы аралығында ауытқиды. Жинақтаушы бөлік болса, азаматтың қорға аударған жарналарының көлеміне тікелей байланысты.
Зейнетақы қорындағы артық жинақты баспанаға немесе емделуге пайдалану азаматтың зейнет жасын жақындатпайды. Дегенмен, тұрақты әрі жоғары жарналар болашақта берілетін төлемнің мөлшерін едәуір арттырады. Өз зейнетақыңызды жоспарлап, жеңілдіктер мен құқықтарыңызды білу үшін «Азаматтарға арналған үкімет» бөлімшелеріне хабарласып, кеңес алуға болады.
