Елімізде жасанды интеллект технологияларын теріс мақсатта пайдаланатын киберқылмыскерлер көбейді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Қазіргі таңда алаяқтар заманауи алгоритмдер арқылы кез келген адамның дауыс ырғағын, сөйлеу мәнерін және тіпті сыртқы бейнесін айнытпай қайталап жасай алады. Жаңа технологияның бұл қауіпті түрі «дипфейк» деп аталады. Қылмыскерлер туысыңыздың немесе жақын досыңыздың бейнесін қолдан жасап, бейнеқоңырау соғады. Мұндай сәтте олар әдетте апатты жағдайға тап болғанын, шұғыл емделу керектігін немесе заң орындарымен мәселе туындағанын айтып, тұтқаның арғы жағындағы адамды үрейлендіреді. Негізгі мақсат – азаматтарды сасқалақтатып, қысқа уақыт ішінде ірі көлемдегі қаражатты аудартқызу.
Сарапшылардың айтуынша, елімізде жыл сайын киберқылмыстардан халыққа келетін зиян көлемі бірнеше млн теңгеге жетеді. Тіпті кейбір ірі алаяқтық деректері бойынша шығын 50-60 млн теңгеден асып жығылады. Алайда, бұл мәселеде дүрбелеңге түсудің қажеті жоқ. Дифрлық сауаттылық пен қарапайым сақтық шаралары кез келген киберқауіптің алдын алуға мүмкіндік береді.
Қаржыңызды және өзіңізді алаяқтардан қорғайтын 5 негізгі ереже:
-
Дереу шешім қабылдамаңыз: Шұғыл түрде ақша аудару туралы өтініш түссе, эмоцияға берілмеңіз. Алаяқтар сізді ойлануға уақыт қалдырмай, қорқыту арқылы әрекет етеді.
-
Байланысты үзіп, өзіңіз қайта хабарласыңыз: Қоңырауды тоқтатып, сізге «хабарласқан» жақын адамыңыздың белгілі белгілі телефон нөміріне өз қолыңызбен теріп хабарласыңыз.
-
Отбасылық құпия сөз енгізіңіз: Жақындарыңызбен алдын ала тек өздеріңіз ғана білетін құпия сөз немесе арнайы бақылау сұрағын келісіп алыңыз. Ситуация күдікті көрінсе, осы сөзді сұрау арқылы қарсы тараптың кім екенін оңай анықтайсыз.
-
Жеке деректерді жария етпеңіз: Банк картасының 16 таңбалы нөмірін, артындағы CVC-кодты, SMS арқылы келген растау кодтарын ешкімге айтпаңыз. Банк немесе полиция қызметкерлері бұл ақпаратты ешқашан сұрамайды.
-
Жедел әрекет етіңіз: Егер күдікті әрекеттерді байқасаңыз немесе алаяқтарға алданып қалсаңыз, дереу банк картасын бұғаттап, 102 нөмірі бойынша полицияға хабарласыңыз.
Цифрлық әлемде қауіпсіздік пен сабырлық – ең басты қару. Күмәнді қоңырау түскенде небәрі 1-2 минут уақытыңызды бөліп, ақпаратты қайта тексеру сізді үлкен қаржылық шығыннан аман сақтайды. Цифрлық сауаттылықты бірге арттырып, жақындарымызға да осы сақтық шараларын ескертіп отырайық!
