Панфилов аудандағы егін негізінен суармалы алқаптарда өсіріліп, өнім алынатындықтан мұнда суландыру жүйесінің рөлі ерекше. Бұл өңірдегі негізгі өндіріс көзі, жүгері дақылының тұқымы да алдымен суарылған жерге ғана себіледі. Одан кейінгі өніп, өсу кезеңдерінде де өңірдегі күннің ыстықтығы, топырақтың құрғақ сары, сортаң болып келетіндігінен өсімдік суды көп қажет етеді.
Орта есеппен жүгері жетілгенінше 5-7 мәрте, тіпті кейбір құмдауыт, тастақ жерлерде 10 ретке дейін мерзімді суарылып тұруы шарт. Өңірде өсірілетін басқа дақылдардың да суға сұранысы жоғары. Соңғы жылдары құрғақшылықтан, су тапшылығынан, аудан шаруашылықтары мен шаруа қожалықтарының көбеюінен су бөлуде күрделі мәселелер туындап, егіншілер қажетті мөлшерде суару жұмысын атқара алмай жүр. Бұл мәселені аудандағы су шаруашылығы қызметкерлері қожалықтарға берілген су мен уақытты тиімді пайдалануды реттеу арқылы жолға қойды. Алайда жыл өткен сайын бұрынғы су жолдары тозып, жарамсыздана бастағандықтан, айтарлықтай тауқымет туындап отыр. Бұған биылғы жаз маусымындағы құрғақшылық салдарынан өзендердегі су мөлшерінің төмендеп кетуі де кері әсерін тигізуде.
Дегенмен осындай қиындықтарға қарамастан, егінге су бөлу жұмыстарын барынша тиянақты жоспармен атқарудың нәтижесінде, дала дидары жасыл желекке бөленіп, егінжайлар ерекше жайқалуда. Биыл «ҚазСуШар» Панфилов өндірістік учаскесі егін егетін қожалықтармен келісімшарт жасасқан. Өңірде жалпы 37 940 гектар суармалы егістік бар, соның 26 мың гектардан астамына жүгері дақылы өсірілген. Шілде айының ортасына дейін «дала аруының» алғашқы суару жұмысы толық аяқталып, 15 500 гектарға жуығы екінші, 3 мың гектарға жуығы үшінші, 1 мың гектардан астамы төртінші рет суарылып үлгірді.
Бір сөзбен айтқанда, егістікті уақыт оздырмай суару мен судың әр тамшысын тиімді пайдалануда өңірдегі қожалықтар мен су мамандарының арасында тығыз байланыс орнатылды. Тіпті бұрын бақылаудан тыс қала беретін аяқсуды да пайдаға жарату шаралары қарастырылған. Осындай ықтияты қарекеттер егістіктердегі су тапшылығын барынша азайтумен қатар, әр литр су есепке алынып, оны пайдаланған егіншілерден су ақысы толық алынғандықтан облыстағы 9 аудан арасында жаркенттік мұраптар ортақ «қазандарына» толайым табыс түсіруде. Жалпы, су шаруашылығы жүйесінің жұмысы 2018 жылдан бастап республика көлемінде министрлік деңгейінде қаралып, бірегей тарифке өтті. Тарифтің бағасы қай уақытта қанша болатынын қаулымен белгіленеді. Яғни, су бағасын мұраптар емес, республикалық монополияға қарсы агенттік бекітеді.
Бұрын кәсіпорын табысының артық бөлігін өз қажетіне жұмсауға болатын инвестициялық бағдарлама бар еді. Онда тарифтен түскен қаражаттан мекеме өзінің негізгі қорын ұлғайта алатын. Соны пайдаланып, кәсіпорынға жаңа техникалар сатып әкнліп, көнелерін күрделі жөндеуден өткізіп, сапқа қойды. Техниканың көбейгені мұраптардың күнделікті жұмысына көп жеңілдік берді. Бұрын мұраптар су арналарын атпен араласа, енді олар ерекше бап талғамайтын, жем-шөпті қажет етпейтін, жанармай шығыны аз мотоциклдер мінді.
Қазір Жаркент өңірінде жүгері жинау басталды. Дегенмен «дала аруының» кеш пісетін сұрыптары енді орыла бастайды. Сол уақытқа дейін алқапты суару жалғаса бермек. Қазір егін суаратын суға шаруалар арасында кезек біршама азайды. Бұл егінді асықпай суаруға мүмкіндік беруде.
Мырзағали Нұрсейіт
Панфилов ауданы
