Елді елең еткізген жаңалық – қыздар тақия кие бастады. Тамаша! Шіркін-ай, бойжеткеннің көркі – баскиім екен ғой. Қазақ қыздарының бұрынғы сүйкімділігі сүйкімділік пе, тақия киіп еді, тіпті сыпайыланып, әрленіп шыға келді.
Шашын жалбыратып жүргендерге ренжуші едік. Тақия кигеннен кейін шашыраған шаштары жиналып, бет әлпеті ашылып, қарлығаштың қанатымен әрлеген қасы-көзі айшықталып, маңдайлары жарқырап шыға келді. Тақия кез-келген жастағы нәзік жандыға жарасады екен. Жасөспірімдер тұлымшағы желбіреп сәндене қалды. Бойжеткендерге тіпті келісе кетті.
Қыздар талғамға келгенде алдына жан салмайды ғой. Әркім өзіне жарасымдысын таңдап алыпты. Бірі көкшілін, екіншісі жасылын, тағы бірі ақшыл түстісін киген. Кейбіреуінің шетінде салпыншағы бар. Ойпырым-ай деймін де, бұрыннан осы дәстүрді қайта қалыптастыруды неге ойламағанбыз? Тақия киген соң қыздар да бойын түзеп ала қойған. Бұрынғы ардың-гүрдің жүрістілері кербезденіпті. Жан-жағындағылардың өзіне ерекше назар аударғанын байқап наздана қалған.
Қыз – қылығымен сүйкімді. Қарсы алдынан қарасаң жып-жылы жүзі назарыңды аударады. Қырынан қарасаң тақияның жанындағы салпыншағы зер салдырады. Әдемі сырғасы да анық көрініп тұр. Ең бастысы, жалаңбас емес. Хиджап киіп тұмшаланғаннан әлдеқайда келісті. Ұлттық дәстүрімізге де сай келеді. Қазақ қызының еркіндігі мен еркелігінен де сыр береді.
Тақия – қазақта ежелден бар. Оны қыздар ғана емес, келіншектер де киген. Бөпесін ерткен жас ана жүріс-тұрысына кедергі жасамасын деп тақиясын киіп, оны қысқышпен ұстатып қойса, бір жағынан әдемі, екінші жағынан жинақы емес пе?! Бір жерде тақияны кепеш, енді бір аймақта телпек, тағы бір аймақта сораба деп атаған.
Біз сыншыл халықпыз ғой. Енді осыны сан-саққа жүгіртіп, жақсы бастамаға бас бұрған қыздардың бетін қайтарып тастамасақ екен. Заманына сай біраз өзгешеліктері болуы да заңдылық. Жайнатып, заманауи матадан тіккізсе несі айып?! Кезінде де тақияға күміс, алтын салпыншақтар таққан. Үкі қадаған. Кейбірі желке тұсын жауып тұратын жапқышымен тіккізген. Тақияның жан-жағын құндыз, кәмшатпен көмкерген. Осының көбі қыздарға көз тимесін деген ниетте ойластырылған.
Жаппай бас киім кию көптеген салт-дәстүріміздің қайтып оралуына септігін тигізері хақ. Мысалы, бас киімді ауыстырмайды. Санитарлық тазалық па, тазалық! Оны жерге қоймайды. Адамның басына деген құрмет пе, құрмет! Өз бас киімін ет жақынынан басқаға бермейді. Яғни, бұл – басындағы бақ-дәулет басқаға ауысып кетпесін деген ырым. Бұл да дұрыс. Сонымен, баскиіммен бірге салт-дәстүріміз де қайта айналып келіп, ізет пен ибалылыққа толы мінезіміз бойымызға дарып жатса неге қуанбасқа!
Түркия жерінде білім алып жатқан қызым Анадолы елінде оқитын қазақ қыздарының да тақия кие бастағанын айтып, қайдан алсам екен деп ақылдасып еді. Интернетті ашып, сыртта жүрсе де елінің салт-дәстүрін сақтауға қанатымен су сепкен балапандай атсалысып жүрген қызыма тақия жіберудің қамын жасайын. Ал, аналар, балаларымыздың бойына ұлттық дәстүрді сіңіруге бірлесіп атсалысайық.
Гүлжан ТҰРСЫН,
Алматы облысы
