Әуелі Арқада туып, Алаш аспанын рухты жырымен тербетіп, кешегі сал-серілердің сарқытындай үкілі домбырасын қолға алып, айтыс аламанында сан мәрте топ жарған Аманжол Әлтай сахнаға шығып, сөз бастады. Төл өнерімізге төрден орын берген жетісулық ағайынға ақ тілегін арнап, бұл өңірдің ежелден-ақ ақпа жырдың ақ бұлағына айналғанын атап өтті. «Тон – жағасыз, ел – ағасыз болмайды» деген аталы сөзді алға тартып, айтыстың беташар сөзін облыс әкімінің орынбасары Диас Есдәулетовке ұсынды. Айтысты асыға күтіп отырған ағайынның уақытын алмай сөз түйінін айтқан Диас Рахметұлы аламанға арнайы келген, сонау кеңестік дәуірде телевизиялық айтыстан бастап, тәуелсіздік жылдары бабадан қалған байырғы өнеріміздің көшін сүйреп, айтыстың шырақшысына айналған Жүрсін Ерман ағамыздың иығына Жетісу жұртының атынан шапан жауып, құрмет көрсетті. Айта кетейік, айтыс соңында дәл осындай құрмет айтыскер ақын, ұлағатты ұстаз, бұл күнде ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Аманжол Әлтайға да жасалып, иығына шапан жапты.
Алатаудан, Арқадан
Ақындарым келіпсің.
Тілдерінен бал тамған
Жақындарым келіпсің.
Ертіс, Еділ, Іле, Сыр
Бас қосқалы келіпсің.
Жүрген жері думан жыр,
Сендер елге көріксің, – деп жырлаған жыр алыбы Жамбыл бабамыздың сөзі ақиқатқа айналды. Бұл жолғы айтыс аламанына Ертіс, Еділ, Іле, Сыр ғана емес, Алатаудың баурайын бірге жайлаған, Шу мен Талас бойында желіге құлын байлаған айырқалпақты ағайындар да жыр жүйріктерін үкілеп жіберген екен. Қырғыздан келген қос ақын мен еліміздің әр аймағынан Бақтыбай ақынның жыр ғұмырын тіліне тиек еткен он ақын айтыстың көрігін қыздырды. Театрдың көрермен залында ине шаншар орын болмады. Тіпті, адамдар жүретін баспалдаққа сығылыса отырған көрерменге қарап, төл өнерімізді сағынып қана қоймай, жаны шөлдеп қалғанын байқадық. Театр ғимаратының сыртында есік қағып, терезе тақылдатып жүрген жүздеген көрерменді де байқадық. Кеңдік танытып есікті ашып жібергенімен көрермен залында бес адам кіре қоятын орын жоқ еді. Айтса айтқандай-ақ, таңнан басталған айтыс түн қараңғылана аяқталды. Түскі үзілістен кейін де зал тола жиналған жұрт соңына дейін жыр кәусарына шөл қандырып, бір жырғап қалды.
Жалпы Жетісу жұрты той көрмей жүрген жоқ. Асылдарын ардақтап, аруағын аунатуда алдына жан салмайды. Батырлары мен ақындары, билері мен шешендері, көш бастаған көсемдері ескерусіз қалып жатқан жоқ. Бақтыбай ақын да дәріптелмей жатқан жоқ. Әртүрлі деңгейде аты аталып, жыры насихатталып жүр. Қос ішекті домбыраның пернесінде жорғалап, шанағынан төгілген күйлері мен әуендері арнайы нотаға түсіріліп, тасқа түскен таңбадай қатталып жатыр. Мұның өзі жыр жүйрігінің асыл мұрасы ұлт қоржынында рухани қазына болып сақталып, ұрпақтан ұрпаққа жалғаса беретінінің айқын дәлелі.
Әлқисса, Бақтыбай ақынның рухын асқақтатқан жыр додасында шырайлы Шығыстың дүлдүлі, Абай елінің жүйрігі Рүстем Қайыртай бас жүлдені еншіледі. Ал көршілес қырғыз ағайындардың елінен келген Ахматбек Сұлтанұлы 1-орынды иеленді. 2-орын жетісулық жүйрік Дидар Өмірәлі мен Қарағандының қара жорғасы Мақсат Ақановқа бұйырды. Жүлделі 3-орынды Сыр сүлейлерінің жалғасы Ержан Әміров пен қоржынның қос басындай жарасқан қырғыз ақыны Изат Айдарқұловаға берді.
Жұматай ӘМІРЕ
