Қазақстанда су ресурстарын сақтау және экологиялық тепе-теңдікті қамтамасыз ету мақсатында су объектілерінің айналасында арнайы қорғау режимдері күшейтілді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Су – тек тіршілік көзі ғана емес, ол мемлекеттің ерекше қорғауындағы стратегиялық ресурс. Соңғы жылдары еліміздегі өзен-көлдердің тартылуы мен ластануы мәселесі жиі көтеріліп жүр. Осыған байланысты жаңа Су кодексі су айдындарының маңындағы шаруашылық қызметке қатысты талаптарды айтарлықтай қатаңдатты. Көптеген азаматтар су жағасынан жер алып, құрылыс бастауды армандайды, алайда «су қорғау аймағы» мен «су қорғау белдеуі» деген ұғымдардың заңдық күшін ескере бермейді.
Су қорғау аймағы мен белдеуі: Айырмашылығы неде?
Су кодексінің 1-бабына сәйкес, бұл екі ұғымның мағынасы мен режимі екі бөлек. Су қорғау аймағы – бұл су объектісіне тікелей шектесіп жатқан, шаруашылық қызметтің арнайы режимі белгіленген аумақ. Ал су қорғау белдеуі – осы аймақтың ішіндегі ең қатаң шектеулер қолданылатын, суға ең жақын жатқан бөлігі.
Заң бойынша, су қорғау белдеуінің ең аз өлшемі 35 метрді құрайды. Бұл дегеніміз – су жиегінен бастап кемінде 35 метр қашықтықта ешқандай жеке үй немесе коммерциялық нысан болмауы тиіс. Нақты шекаралар жер бедері мен экологиялық жағдайға байланысты 500 метрге дейін созылуы мүмкін. Бұл жобалық құжаттар негізінде белгіленіп, мемлекеттік кадастрлық картада ресми түрде жарияланады.
Су белдеуінде не істеуге рұқсат?
Бұл аумақта кез келген құрылысқа тыйым салынғанымен, кейбір ерекше жағдайлар бар. Тек сумен тікелей байланысты нысандарға ғана рұқсат беріледі:
-
Су шаруашылығы құрылыстары мен көпірлер;
-
Порттар, пирстер және балық аулау инфрақұрылымы;
-
Күрделі ғимарат салынбайтын балалар ойын алаңдары мен жағажайлар;
-
Жағалауды бекіту және көгалдандыру жұмыстары.
Басқа мақсаттағы ғимараттарды, тіпті уақытша баспаналарды тұрғызу заңсыз болып саналады.
Қатаң тыйымдар: Нені білу маңызды?
Су қорғау аймағының ішінде (белдеуден тыс жерде) экологиялық қауіп төндіретін нысандарды орналастыруға үзілді-кесілді тыйым салынады. Олардың қатарына мыналар жатады:
-
Жанармай бекеттері мен мұнай қоймалары: Кез келген мұнай өнімінің суға кетуі апатты жағдайға әкеледі.
-
Көлік жуу және жөндеу пункттері: Химиялық қалдықтардың топырақ арқылы суға сіңу қаупі жоғары.
-
Зираттар мен мал көмінділері: Биологиялық ластанудың алдын алу үшін бұл нысандар судан алшақ болуы шарт.
-
Қалдықтар полигоны: Тұрмыстық және өнеркәсіптік қоқыс тастайтын орындарды су маңында ұйымдастыру қылмыспен тең.
Сондай-ақ, бұл аймақтарда малды белгіленген нормадан артық жаюға болмайды, себебі бұл жағалаудың эрозияға ұшырауына және судың сапасының төмендеуіне әкеп соғады.
Жер телімін аларда неге назар аудару керек?
Егер сіз су маңынан жер сатып алуды жоспарласаңыз, Жер кодексінің 44-бабын ескеруіңіз қажет. Егер су қорғау аймағы мен белдеуінің шекарасы әлі ресми анықталмаған болса, жағалаудан 500 метрге дейінгі жерлерді пайдалануға беруге болмайды. Бұл – су айдынын болашақтағы заңсыз құрылыстардан қорғайтын «табиғи қалқан».
Заң бұзудың салдары қандай?
Тәртіп бұзғандар үшін жауапкершілік өте қатаң. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 360-бабына сәйкес, ереже бұзғандарға ірі көлемде айыппұл салынады. Ең бастысы – заңсыз салынған кез келген құрылыс мемлекет тарапынан мәжбүрлеп бұзылады. Бұл ретте иесіне ешқандай өтемақы төленбейді.
Су ресурстарын қорғау – бұл тек мемлекеттің емес, әрбір азаматтың міндеті. Табиғатқа жанашырлықпен қарау арқылы біз келешек ұрпаққа таза су мен қауіпсіз қоршаған ортаны қалдыра аламыз. Сондықтан кез келген шаруашылық жұмысын бастамас бұрын, бассейндік су инспекциясымен кеңесіп, рұқсат алуды ұмытпаңыз.
