Қазақтың рухани әлемінде күй өнерінің орны айрықша. Домбыраның қос ішегінен төгілген әрбір қоңыр күй – халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан дүниетанымының, өмір салтының, елдік рухының көрінісі.
Күй – өткен мен бүгінді жалғайтын алтын арқау, ұлттың жүрек соғысын ұрпақтан ұрпаққа жеткізген үнсіз шежіре. Сондықтан дәстүрлі күй өнерін дәріптеу – мәдени мұраны сақтау ғана емес, ұлттық болмысты жаңғыртып, жас ұрпақтың санасына елдік құндылықтарды сіңірудің маңызды тетігі. Осы игі мақсатты көздеген облыстық «Үздік жас домбырашы» байқауы Ұлттық домбыра күні қарсаңында Талдықорған қаласында өтті. «Қоғамдық келісім» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің ұйымдастыруымен өнер додасы қазақтың қасиетті қара домбырасын төрге шығарып қана қоймай, түрлі этнос өкілін ортақ мәдени құндылық төңірегіне топтастырған тағылымды рухани шараға айналды.
Байқаудың ашылу салтанатында сөз сөйлеген «Қоғамдық келісім» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің директоры Айдос Игенбай ұлттық өнер – халықты біріктіретін ең қуатты рухани күштердің бірі екенін атап өтті. Оның айтуынша, домбыра – қазақ халқының ғана емес, Қазақстандағы барлық этностың ортақ мәдени кеңістігін байытатын құндылық. Сондықтан жастардың күй өнеріне деген қызығушылығы ұлттық мәдениеттің өміршеңдігін көрсетеді. Ол өнер бәйгесіне қатысқан барлық жас домбырашыларға шығармашылық табыс тілеп, бұл байқау олардың өнер жолындағы үлкен белестердің бастауы боларына сенім білдірді.
Биылғы байқау жаңа форматта ұйымдастырылды. Өнер додасы бір кезең бойынша өткізіліп, әрбір қатысушы қазақтың дәстүрлі күй өнерінен екі шығарманы орындады. Бұл талап жас күйшілердің техникалық дайындығын ғана емес, күйдің табиғатын сезінуін, сахна мәдениетін, орындаушылық шеберлігі мен музыкалық талғамын жан-жақты бағалауға мүмкіндік берді.
Өңірдің әр аудан-қаласынан келген түрлі этнос өкілі сахна төрінде қазақтың қасиетті күйлерін орындап, ұлттық өнерге деген ерекше құрметтерін көрсетті. Бірінен кейін бірі орындалған күйлер көрерменді ерекше әсерге бөледі. Бір шығармада Құрманғазының қайсар рухы сезілсе, келесі туындыда Тәттімбеттің сыршыл әлемі, Дәулеткерейдің нәзік иірімдері мен халық күйлерінің терең философиясы көрініс тапты. Домбыраның күмбірінен туған қоңыр әуен көрерменді бір сәтке тарих қойнауына жетелеп, қазақ даласының кеңдігін, бабалардың асқақ рухын көз алдына әкелді.
Жас орындаушылардың өнеріне тәжірибелі күйші-ұстаздардан құралған әділқазылар алқасы төрелік етті. Бағалау барысында қатысушылардың орындаушылық мәдениеті, техникалық шеберлігі, күйдің мазмұнын аша білуі, сахнадағы еркіндігі мен көркемдік деңгейі жан-жақты сараланды.
Әділқазылар алқасы байқауға қатысқан жастардың дайындық деңгейіне жоғары баға беріп, өнерге деген ынтасы мен ізденісін ерекше атап өтті. Сонымен қатар олар жас күйшілерді тәрбиелеп жүрген ұстаздарға кәсіби тұрғыда маңызды ұсыныстарын жеткізді.
Қазылардың пікірінше, дәстүрлі күйшілік мектептің басты ерекшелігі – шығарманың төл табиғатын сақтау. Сондықтан халық күйлерінің қағысын, орындау мәнерін және музыкалық мәтінін өзгертуге болмайды. Бұл – сын айту емес, ұлттық мұраға деген жанашырлықтан туған тілек екенін ерекше атап өтті.
Өнер додасының қорытындысында қазылар алқасының шешімімен бірінші орын Панфилов ауданынан келген Евгений Матюшкоға бұйырды. Екінші орынға Текелі қаласының өнерпазы Эмиль Ким лайық деп танылды. Ал үшінші орынды Панфилов ауданынан қатысқан Адилям Махмутова иеленді. Жүлдегерлерге арнайы дипломмен бірге ақшалай сертификаттар және статуэткалар табысталды. Сонымен қатар байқауға қатысқан барлық жас домбырашыға Алғыс хат, арнайы сыйлық және естелік статуэтка тапсырылды.
«Үздік жас домбырашы» байқауы жеңімпаздарды анықтаған өнер сайысы ғана емес, ұлттық құндылықтарды ұлықтаған рухани мереке болды. Түрлі этнос жастарының бір сахнада қазақтың қасиетті күйлерін орындауы – еліміздегі қоғамдық келісімнің, мәдени сабақтастықтың және ұлттық өнерге деген ортақ құрметтің жарқын көрінісі.
Сарби ӘЙТЕНОВА
