Қазақстанда халықтың несиеге деген сұранысы артып келеді. 2026 жылғы сәуір айының қорытындысы бойынша, екінші деңгейлі банктердің азаматтарға берген несиелерінің жалпы көлемі 25,3 триллион теңгеге жетті. Бұл көрсеткіш наурыз айымен салыстырғанда 0,9 пайызға, ал жыл басынан бері 2,1 пайызға өскен, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Несие портфелінің негізгі бөлігін тұтынушылық қарыздар құрап отыр. Сәуір айының соңында халықтың тұтынушылық несиелері 17 триллион теңгеге жетіп, төрт ай ішінде 2 пайызға артқан. Мамандар мұны азаматтардың күнделікті қажеттіліктерді, тұрмыстық техника мен түрлі қызметтерді несие арқылы қаржыландыруының көбеюімен байланыстырады.
Ипотекалық несиелеу де өсім көрсетіп отыр. Ұлттық валютадағы тұрғын үй қарыздарының көлемі 7,2 триллион теңгеге жетіп, жыл басынан бері 3,7 пайызға ұлғайған. Бұл тұрғын үй нарығындағы сұраныстың әлі де жоғары екенін көрсетеді.
Сонымен қатар халық үшін несие құны да қымбаттай түсті. Сәуір айында жеке тұлғаларға берілген несиелер бойынша орташа сыйақы мөлшерлемесі 21,2 пайызды құрады. Наурыз айында бұл көрсеткіш 20,9 пайыз болған еді. Әсіресе тұтынушылық несиелердің мөлшерлемесі 22,1 пайыздан 23 пайызға дейін өскен.
Ал бизнеске берілетін несиелер бойынша жағдай біршама өзгеше. Ірі кәсіпорындарға ұлттық валютада ұсынылатын қарыздардың орташа сыйақы мөлшерлемесі 20,1 пайыздан 19,5 пайызға дейін төмендеген. Нәтижесінде бизнеске берілетін несиелердің орташа мөлшерлемесі 22 пайыз деңгейінде қалыптасты.
Банк секторындағы проблемалық несиелер көлемі де назар аудартады. 2026 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша төлем мерзімі 90 күннен астам кешіктірілген қарыздардың жалпы көлемі 1,8 триллион теңгеге жеткен. Бұл барлық несие портфелінің 4,1 пайызына тең.
Халықтың мерзімі өткен берешегі 1,2 триллион теңгені құрап, жеке тұлғалардың барлық несие портфелінің 4,8 пайызына жетті. Ал кәсіпкерлік субъектілерінің мерзімі өткен қарыздары 594 миллиард теңгені немесе олардың несие портфелінің 3,3 пайызын құраған.
Сарапшылардың пікірінше, халықтың несие жүктемесінің артуы тұтынушылық белсенділіктің жоғары екенін көрсеткенімен, қарыз көлемінің ұлғаюы қаржылық тұрақтылыққа да әсер етуі мүмкін. Сондықтан азаматтарға несие рәсімдеу кезінде өз төлем қабілетін мұқият бағалау ұсынылады.
Айта кетейік, 2026 жылғы 1 мамырдағы мәлімет бойынша, жұмыс істемейтін қарыздарды жабуға арналған банктердің провизия деңгейі 62,1 пайыз деңгейінде сақталып отыр.
