Мемлекет басшысының Қазақстанды ауқымды құрылыс алаңына айналдыру жөніндегі тапсырмасы – елді мекендердің келбетін жаңартып қана қоймай, халыққа қажетті әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды дамытуға бағытталған бастама. Осы орайда ұсынылған «Халықтық құрылыс» жобасының мәні ерекше. Атауының өзінен аңғарылғандай, оның негізгі мақсаты – құрылыс жұмыстарын халықтың нақты сұранысымен ұштастыру. Өйткені кез келген құрылыс жобасының тиімділігі салынған ғимараттың көлемімен немесе санымен емес, оның тұрғындардың күнделікті өміріне тигізетін пайдасымен бағалануы керек.
Құрылыс саласының маманы ретінде бұл бастаманың бірнеше маңызды қырына назар аударғым келеді. Ең алдымен, Президенттің 2029 жылдың соңына дейін әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылым нысандарын салу мен жаңғыртуға Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бағыттау жөніндегі тапсырмасы ауқымды жұмыстарға негіз қалайды. Жоспар бойынша өңірлерде 70-ке жуық денсаулық сақтау нысаны бой көтеріп, білім беру, спорт және мәдениет салаларында 50-ге жуық нысанның құрылысы басталмақ. Бұған қоса, елді мекендерді газбен және таза ауызсумен қамтамасыз ету мәселесі де назардан тыс қалмайды.
Бұл жұмыстың барлығы өңірлердегі әлеуметтік жағдайды жақсартуға тікелей әсер етеді. Мәселен, ауылдық жерде жаңа медициналық нысанның салынуы тұрғындардың сапалы медициналық көмекке қол жеткізуін жеңілдетсе, заманауи мектептердің бой көтеруі балалардың білім алуына қолайлы жағдай жасайды. Ал спорт және мәдениет нысандарының көбеюі тұрғындардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға, жастардың шығармашылық және спорттық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Сондықтан құрылыс жобаларын жоспарлау кезінде әрбір елді мекеннің ерекшелігі, халық саны және әлеуметтік қажеттілігі ескерілуі қажет.
Екінші маңызды мәселе – құрылыс сапасы мен нысандардың ұзақмерзімді пайдалануға жарамдылығы. Қандай да бір нысанның белгіленген мерзімде салынып бітуі маңызды болғанымен, оның қауіпсіздігі, беріктігі және пайдалану талаптарына сәйкестігі одан кем емес. Жобалау кезеңінен бастап құрылыс жұмыстары аяқталғанға дейін техникалық талаптардың сақталуы, сапалы материалдардың қолданылуы және тиісті бақылаудың жүргізілуі міндетті. Әсіресе бюджет қаражаты есебінен салынатын әлеуметтік нысандарға қойылатын талап жоғары болуы тиіс. Өйткені олардың қызметін жылдар бойы халық пайдаланатын болады.
Үшінші қыры – құрылыс саласының отандық кәсіпкерлік пен еңбек нарығына ықпалы. Ауқымды инфрақұрылымдық жобалар жергілікті мердігерлерге, құрылыс материалдарын өндірушілерге және түрлі бағыттағы маманға жаңа мүмкіндіктер ашады. Мемлекет басшысының құрылыс жұмыстарына шағын және орта бизнес өкілдерін кеңінен тартуға қатысты ұстанымы да осы тұрғыдан маңызды.
Бұл ретте құрылыс саласындағы кадр мәселесін де назардан тыс қалдыруға болмайды. Қазіргі заманғы құрылыс жұмыстары инженерлерді, сәулетшілерді, жобалаушыларды, техникалық мамандар мен білікті жұмысшыларды қажет етеді. Сондықтан кәсіби мамандар даярлау, олардың біліктілігін арттыру және еңбек нарығындағы сұранысқа сай жаңа мамандықтарды дамыту маңызды. Құрылыс технологиялары үнемі жаңарып отырғандықтан, сала қызметкерлерінің де заманауи әдістерді меңгеруі қажет.
Тағы бір назар аударатын бағыт – инженерлік инфрақұрылымды жаңғырту. Ауызсу, газ, электр энергиясы, жылу жүйелері мен жол құрылысы – елді мекендердің қалыпты тіршілігін қамтамасыз ететін негізгі салалар. Кейбір өңірлерде тұрғын үйлер мен әлеуметтік нысандар салынғанымен, инженерлік желілердің тозуы немесе олардың жеткіліксіздігі белгілі бір қиындықтар туғызады. Сондықтан жаңа ғимараттар тұрғызумен қатар, қолданыстағы инфрақұрылымды жаңарту да кешенді түрде жүргізілуі керек. Әсіресе, ауылдық аумақтарда ауызсу мен газға қолжетімділікті арттыру тұрғындардың тұрмыс сапасына тікелей әсер етеді.
Жетісу облысы үшін де бұл бағыттардың маңызы зор. Өңірде тұрғын үй, әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды дамыту, елді мекендердің жолдарын жөндеу, сумен және газбен қамту мәселелері халықтың күнделікті сұранысымен тығыз байланысты.
Қазіргі кезеңде құрылыс саласына цифрлық технологияларды енгізудің де маңызы артып келеді. Жобалау жұмыстарында заманауи бағдарламаларды қолдану, құрылыс барысын цифрлық бақылау, материалдардың есебін жүргізу және нысандардың техникалық жағдайын жүйелі қадағалау жұмыс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай тәсілдер құрылыс үдерісіндегі кемшіліктерді дер кезінде анықтап, уақыт пен қаржы шығынын оңтайландыруға көмектеседі. Жалпы, «Халықтық құрылыс» бастамасын тек құрылыс нысандарының санын арттыруға бағытталған жоба ретінде қарастыруға болмайды. Оның аясында әлеуметтік қажеттіліктерді өтеу, өңірлер арасындағы инфрақұрылымдық айырмашылықтарды азайту, отандық өндірісті қолдау және халықтың өмір сүруіне қолайлы жағдай жасау міндеттері тоғысады.
Әрбір құрылыс жұмысы сапаға, қауіпсіздікке және ұзақмерзімді пайдалануға негізделуі қажет. Өйткені бүгін бой көтерген нысандар – ертеңгі ұрпақтың игілігіне қызмет ететін материалдық құндылықтар. Ал сапалы құрылыс – елдің тұрақты дамуына салынған ұзақмерзімді инвестиция.
Қайрат КЕРЕЕВ,
Қазақстан Республикасы
Халық кеңесінің мүшесі
