Қазақстанда жаңа Су кодексі күшіне еніп, су ресурстарын басқару мен қорғаудың түбегейлі жаңартылған тәртібі бекітілді. Бұрын су көбіне экономикалық ресурс ретінде қарастырылса, жаңа редакцияда ол экожүйенің ажырамас бөлігі деп танылып, табиғи тепе-теңдікті сақтау басымдыққа айналды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпарттық порталы.
Жаңа Кодексте суды қорғау, тиімді пайдалану және өзендердің табиғи айналымын қалпына келтіру тетіктері алғаш рет толыққанды әрі нақты жазылды.
Енді шағын өзендерде су өткізе алмайтын, өзен ағысын толық тоқтататын бөгеттерді салуға заңмен тыйым салынды.
Бұл норманың маңызы:
– су ағымының тоқтауы арналардың бітелуіне;
– өзендердің тайыздануына;
– экожүйелердің кебуіне және жойылуына алып келетін еді.
Жаңа талап бойынша мұндай бөгеттерді қайта құру немесе толық бұзу міндеттеледі. Өзен арналары да табиғи жағдайына қарай қалпына келтірілуі тиіс.
Су кодексінің ең маңызды жаңалығы – әр өзенде міндетті түрде сақталуға тиіс экологиялық су көлемін белгілеу.
Экологиялық ағынды ешқандай жағдайда алуға, бөлектеуге немесе шаруашылыққа пайдалануға болмайды. Бұл өзендердің тартылуына жол бермейді.
Экологиялық ағын келесі үшін қажет:
– балықтардың табиғи тіршілігіне;
– өзен бойындағы өсімдіктердің сақталуына;
– экожүйенің толықтай тұрақтылығына.
Өзендердегі су мөлшерін кім анықтайды?
Экологиялық ағын көлемін ғылыми негізде
Су ресурстары және ирригация министрлігі жанындағы Ақпараттық-талдау орталығы есептейді.
Бұл – нақты гидрологиялық зерттеулерге сүйенетін ғылыми көрсеткіш.
Су қорғау аймақтары міндетті түрде белгіленеді
Жаңа кодекс әкімдіктерге екі жыл ішінде барлық елдімекенде су қорғау аймақтары мен белдеулерін бекітуді міндеттейді.
Бұл шаралар:
– шағын өзендер;
– көлдер;
– батпақты алқаптар;
– мұздықтарды қорғауға бағытталған.
Бұрын мұндай нормалар болғанымен, іске асыру механизмі әлсіз еді.
Климаттың өзгеруіне бейімделу және тасқын суын жинау бойынша жаңа талаптар
Жаңа Кодексте жеке тарау арналып, төмендегідей нормалар енгізілді:
– өзен арналарының тазалануы;
– тасқын және еріген суды жинайтын қоймалар салу;
– құрғақшылық кезеңінде суды арнайы рұқсатсыз жинауға рұқсат, бірақ нақты талаптармен;
– арналарды тереңдету және су айналымын қалпына келтіру.
Өзендер мен көлдерді қалпына келтіру жұмыстары басталды
Жол картасына сәйкес, 2027 жылға дейін 10 өңірде 51 өзен мен бір көлдің 815 шақырымнан аса бөлігі тазартылады.
Жаңа Су кодексі – елдегі су ресурстарын қорғаудың ең кешенді құжаты. Онда өзендердің табиғи су айналымын сақтау, экожүйелердің тозуын алдын алу, климаттың өзгеруіне бейімделу және халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары нақты бекітілді.
Бұл өзгерістердің барлығы – табиғатты қорғау және азаматтардың мүддесін сақтау үшін қабылданған шешімдер.
