Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтары мемлекет қорғауында қалады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Елдегі әлеуметтік жүйені жаңғырту аясында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Ұлттық Банк пен Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) бірлесіп, жинақтарды қорғаудың жаңа ашық моделіне көшіп жатыр. Қолданыстағы Әлеуметтік кодекске сәйкес, азаматтардың міндетті зейнетақы жарналарының сақталу кепілдігі заң жүзінде өзгеріссіз қалады.
2026 жылғы қыркүйектен бастап елде зейнетақы активтерін басқарудың жаңа ережелері өз күшіне енеді. Ең басты жаңалық – шектеулердің толық жойылуы. Бұрын салымшылар өз қаражатының 50%-ын гана жеке инвестициялық портфельді басқарушыларға (ИПБ) сеніп тапсыра алса, енді бұл көрсеткіш 100%-ға дейін жетті. Бұл әрбір азаматқа қаржысын басқаруда толық таңдау еркіндігін береді.
Осы орайда жүйеде мынадай негізгі өзгерістер орын алады:
-
ИПБ жауапкершілігі: Салымшы өз жинағын жеке компанияға берген жағдайда, инфляциялық айырманы мемлекеттік бюджет есебінен өтеу тоқтатылады. Себебі салық төлеушілердің ақшасы жеке инвестициялық шешімдерді жабуға жұмсалмауы тиіс.
-
Қаржылық кепіл: Жеке басқарушы компанияларға қатаң талаптар қойылады. Табыстылық төмен болған жағдайда, олар шығынды өз капиталы (кемінде 1,9 млрд теңге немесе 440 мың АЕК) есебінен өтеуге міндетті.
-
Консервативті таңдау: Каржысын тәуекелге тіккісі келмейтіндер үшін негізгі басқарушы болып Ұлттық Банк қала береді.
Ұлттық Банкке 2028 жылға дейін зейнетақы активтерінің табыстылығын инфляция деңгейінен кемінде +1 пайыздық тармаққа арттыру міндеті жүктелген. Сондай-ақ валюталық активтер үлесі 30% деңгейінде сақталады.
2027 жылдан бастап зейнетке шыққан салымшыларға инфляция деңгейіндегі айырманы біржолғы өтеуді көздейтін бюджеттік бағдарлама оңтайландырылады. Оның орнына әлеуметтік сақтандыру құрамдасы күшейеді.
Қазіргі уақытта арнайы жұмыс тобы Сингапурдың зейнетақы жүйесінің моделін, «4+1» тәсілін және еңбек өтілін 40 жылға дейін есепке алу сияқты реформаларды қарастырып жатыр. Негізгі мақсат – Халықаралық еңбек ұйымының стандарттарына сәйкес, БЖЗҚ-дан өмір бойғы үздіксіз төлемдерді қамтамасыз ету.
Бұл реформалар бюджет қаражатын тиімді жұмсауға және әрбір қазақстандыққа ұзақ мерзімді, сенімді әл-ауқат сыйлауға бағытталған.
