Қазақстанда жыл басынан бері қолдан жасалған ақша белгілері анықталып, қаржы реттеушісі азаматтарға арнайы ескерту жасады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Ұлттық Банк өкілдері әлеуметтік желілерде шынайы теңгеге ұқсатып жасалған, алайда ресми төлем құралы саналмайтын «сувенирлік» өнімдердің көбейгенін ескертеді. Жарты жыл ішінде екінші деңгейлі банктер жалпы сомасы 259 400 теңгені құрайтын 57 дана жалған ақша белгісін (49 банкнота мен 8 монета) тіркеді. Мұндай көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда төмен болғанымен, сақтық шараларын күшейтуді талап етеді.
Тіркелген деректерге сүйенсек, алаяқтар көбіне ұсақ әрі орташа номиналдағы банкноталарды қолдан жасауға әуес. Ең көп бұрмаланғаны – 2 000 теңгелік банкноталар (22 дана). Екінші орында 10 000 теңгеліктер (16 дана), ал 5 000 теңгелік банкноталар 11 дананы құрады. Қалған 14-15 пайыз үлес монеталарға тиесілі.
Қазіргі таңда ғаламторда сатылып жатқан жалған теңгеде «Бірге мерекелейік!» немесе «Төлем құралы болып табылмайды» деген сияқты арнайы жазулар болады. Әсіресе сауда орындарында, түнде немесе асығыс сәтте мұндай банкноталарды байқамай қалу қаупі жоғары.
«Ұлттық Банк азаматтарды банкноталарды пайдаланған кезде ондағы жазуларға мұқият қарап, ақшаның түпнұсқалығын тексеруге шақырады. Нағыз банкноталардың көзбен қарап және қолмен ұстап тексеруге болатын бірнеше қорғаныс белгісі бар», – делінген ресми хабарламада.
Банкнотаның түпнұсқалығын анықтау ешқандай арнайы құрылғысыз-ақ мүмкін. Тұтынушылардың цифрлық әрі қаржылық сауаттылығын арттыру үшін қарапайым «сезін, қара, аударып көр» ережесін қолданған жөн:
-
Саусақпен сезіну: Нағыз теңгенің бетіндегі жазулар мен орнатылған суреттерде арнайы рельефті (бұдырлы) баспа бар. Жалған қағаздар көбіне тым тегіс болады.
-
Жарыққа қарау: Банкнотаны жарыққа тосқанда суреттің тұнық бейнесі (водяной знак) мен жасырын жіп анық көрінеді.
-
Аударып көру: Ақшаны қисайтқанда оның бетіндегі кейбір элементтердің түсі құбылып, түсті бұрыштар құбыла өзгеріп тұрады.
Бұл мәселені тек айтып қана қоймай, заңсыз айналымға тосқауыл қою үшін азаматтардың белсенділігі де маңызды. Егер қолыңызға күмәнді банкнота түссе, оны саудада өткізуге тырыспаңыз. Басқа өнімге айырбастау заңсыз әрекет болып саналады. Мұндай жағдайда бірден құқық қорғау органдарына немесе жақын жердегі банк бөлімшесіне хабарласу қажет. Қаржылық қауіпсіздікті сақтау – әрбір азаматтың өз бюджетін сақтауына көмектеседі.
