Өңірдің осы жылғы вегетациялық кезеңнің қорытындысы шығарылып, 2027 жылғы суару маусымына дайындық мәселелері талқыланды. Бұл туралы Бейсен Құранбек атындағы журналистер үйінде өткен баспасөз мәслихатта «Қазсушар» РМК Жетісу филиалының директоры Медет Керімжанов пен Балқаш-Алакөл бассейндік су инспекциясы бөлімінің басшысы Ринар Алмас айтты.
Жетісу облысы – еліміздегі ауыл шаруашылығы жақсы дамыған ірі аграрлық өңірлердің бірі. Мұнда егіс алқаптарының едәуір бөлігі суармалы. Өңірдегі суармалы жерлердің шамамен 98 пайызы тау өзендері арқылы қамтамасыз етілетіндіктен, су көлемі табиғи-климаттық жағдайларға тікелей байланысты. Брифинг барысында «Қазсушар» РМК Жетісу филиалының директоры Медет Керімжанов 2026 жылғы вегетациялық кезең баяндады.
Биылғы вегетациялық кезең барысында су көздеріндегі жағдай тұрақты бақылауда болды. Су тапшылығы байқалған жекелеген кезеңдерде суармалы суды тиімді бөлу, каналдар арасында су айналымын ұйымдастыру, су өлшеу жұмыстарын жүргізу және тәулік бойғы кезекшілік ұйымдастыру бойынша қажетті шаралар қабылданды, – деді ол.
Спикердің айтуынша, Қаратал ауданында су деңгейінің төмендеуіне байланысты 31 шілде мен 7 тамыз аралығында Көксу бөгетінен Қаратал өзеніне тәулігіне 12 текше метр су тұрақты жіберілген. Нәтижесінде жағдай тұрақтанған. Бүгінде филиалдың қызмет көрсету аумағында 183,133 мың гектар суармалы жер бар. Филиал теңгерімінде 19 гидротехникалық құрылыс және 4569 шақырым магистралды және су таратушы каналдар мен коллекторлық-дренаждық желілер орналасқан.
Мамандардың айтуынша, суармалы суды есепке алу мен бөлу үдерісін жетілдіру мақсатында электрондық келісімшарт пен биллинг жүйесі толық енгізілді. Бұл су ресурстарын пайдаланудың ашықтығын арттырып, су беру көлемін есепке алу мен бақылауды күшейтуге мүмкіндік берді. 2027 жылғы вегетациялық кезеңге филиал өндірістік учаскелер бөлінісінде 125,2 мың гектар суармалы жерді қамтуды және суармалы суды тасымалдау көлемін 885,9 млн текше метр деңгейінде жоспарлап отыр.
Алдағы кезеңнің міндеті – суармалы суды үнемді әрі тиімді пайдалану. Осы бағытта су үнемдеу технологияларын енгізу, монодақылдар үлесін азайту және ауыспалы егісті сақтау мәселесі бойынша ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілермен түсіндіру жұмыстары жалғасады. Біздің мақсатымыз – тұтынушыларды қажетті су көлемімен тұрақты қамтамасыз етіп, су ресурстарын тиімді басқару, – деді Медет Керімжанов.
Брифингте су заңнамасының сақталуы және су ресурстарын пайдалануға жүргізілген бақылау жұмыстары да сөз болды.
Балқаш-Алакөл бассейндік су инспекциясы бөлімінің басшысы Ринар Алмас атап өткендей, 2026 жылғы 7 қазандағы жағдай бойынша су қатынастарын реттеу саласындағы жұмыс екі негізгі бағытта жүргізілген. Жыл басынан бері бөлім тарапынан 76 тексеру жүргізіліп, нәтижесінде жалпы сомасы 15 млн 915 999 теңге әкімшілік айыппұл салынған. Сонымен қатар 7 іс бойынша материалдар сот тәртібімен қаралған. Тексерудің негізгі бөлігі судың қара нарығымен күреске бағытталған. Атап айтқанда, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 141-бабының 2-бөлігі бойынша 62 тексеру жүргізіліп, 11 млн 569 375 теңге көлемінде айыппұл салынған.
Биыл Жетісу облысында ауыл шаруашылығы дақылдарының жалпы егіс алқабы 514 мың гектарды құраса, оның 200,7 мың гектары суармалы жерлерге тиесілі. Ауыл шаруашылығы дақылдарының құрылымында дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар – 285,8 мың гектар, майлы дақылдар – 105,4 мың гектар, қант қызылшасы – 13 мың гектар, картоп – 6,6 мың гектар, көкөніс және бақша дақылдары – 8,4 мың гектар, мал азықтық дақылдар 92,3 мың гектарды құрайды. Рұқсат етілген 1,799 млрд текше метр су көлемі кезінде 1,593 млрд текше метр су алуға және 154 723 гектар алқапты суаруға 8817 шарт жасалған. Нақтысында 1,231 млрд текше метр су алынып, 146 194 гектар алқап суарылған.
Мақпал Әділханқызы
