Қазақ елі түркі халықтарының ішінде ою-өрнекке бай халық. Дана халқымыз киімін, тұрмысқа қажет бұйымын, үй жиһазын, ат әбзелдерін әсемдеуге қолданған төл туындымыздың бүгінгі бағасы қандай?
Киелі қошқар мүйізімізбен қоқыс жәшігін безендіргеніміз қаншалықты дұрыс? Төр көрпенің оюын жолға төсеу – ұлттық құндылығымызды құлдыратып жіберген жоқ па? Сұрақ көп болғанымен жауап жоқ.
Сөзіме нанбасаңыз қаладағы көпқабатты үйлер мен саябақтағы қоқыс жәшіктеріне зер салыңызшы. Сары түске боялған қоқыс жәшігі сан түрлі өрнекпен көмкеріліп тұр. Қынжылтатыны – әлгілерден қазақылықтың иісі емес, жағымсыз иіс шығады. Әрине, мұны көрген шетелдіктер құндылығыңа күліп қарайды. Бабаңнан қалған оюдың құны олар үшін бес тиын. Бұл – бір. Екіншіден, біздің көзіміз мұндай көрініске үйренбеген. Жоғарыда айтқанымыздай, ою-өрнекті тек ас ішетін ыдыс-аяқтан, төрге төселген төр көрпеден, қыз-келіншектің әшекей бұйымдарынан, ат әбзелдерінен көргенбіз. Сондықтан дәл осындай көрініске тап болғанда қанымыз қайнап, жанымыз ашиды. Түзеткіміз келеді. Бірақ…
Қаншама ғасырлық тарихы бар тасқа қашалған ою-өрнегіміздің тас-талқаны шығып, аяққа тапталып жатқаны жанымызға батады. Алайда мұндай теріс әрекетке бой алдырғандарды сөккенмен пайда жоқ. Олардың нені безендіретіні тағы белгісіз. Бұған кінәлі – сіз бен біз. Ою-өрнек ұрпақ тәрбиесінде, ұлттың дүниетанымын қалыптастыруда, ұлттық өнерге деген сүйіспеншілігін арттыруда үлкен рөл ойнайды. Ұлттық ою-өрнек, терең тарих және философия тұрғысында ұрпақтың ой-өрісін, оның айналаға деген көзқарасын анықтап, сана-сезімінің дамуына шынайы да ұтымды әсері барын ешқашанда ұмытпағанымыз жөн.
Қазақы ою-өрнектердің маңыздылығын түсініп, оны дұрыс қолдану арқылы біз ұлттық мәдениетімізді сақтап, оны келесі ұрпаққа жеткізе аламыз. Ою-өрнектерді тек тұрмыстық заттарда ғана емес, заманауи сәнде, архитектурада және цифрлық медиа саласында қолдану арқылы олардың мәнін арттырайықшы. Төл туындымызды қоқыстан емес, төрден көруге атсалысайық, ағайын.
Арсен ҚАЗТАЙ,
Жу студенті
