Талдықорған қаласындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің 2-сынып оқушысы Әсел Қанабек қазақ әдебиетінің классигі, ақын Ілияс Жансүгіровтің генеалогиясын зерттеп, оның ұрпағы екенін анықтады.
Әсел шежіреге саяхатын Ақсу өңіріндегі Ойтоған ауылының тарихын зерттеуден бастады. Ауыл Талдықорған қаласынан 160 шақырым жерде орналасқан. Википедияда, интернетте ұлы ақынның дүниеге келген ауылы жайлы ақпарат көрсетілмеген. Оны білу үшін Әсел Жансүгіровтің өмірбаянына жүгінді, ол жерде Қапал ауданы Ақсу болысының 4-ші нөміріндегі ауыл туралы жазылған. Уақытты жоғалтпай, кішкентай зерттеуші және оның ата-анасы Ойтоған ауылына барып, қариялармен кездесіп, «Ағынды менің Ақсуым» кітабын тапты. Онда қазақ поэзиясының құлагері Ілияс Жансүгіровтің осы жерде дүниеге келіп, 26 жасқа дейін тұрғандығы туралы жазылған.
Кезінде ауыл «Қызылтаң» деп аталып, қой өсіретін ірі кеңшардың бірі болған. Әселдің атасы Қанабек Заманов осы кеңшарда басшылық етіпті. Сол кездері ауылда жаңа көшелер, үйлер, фельдшерлік бөлімше, клуб, кітапхана, саябақ салынған. Қанабек Замановтың ең маңызды ісі – Ілияс Жансүгіровтің есімін мәңгі сақтауға қосқан үлесі. Өйткені, ол 1964 жылы ақын ақталғаннан кейін, алғаш рет Ойтоғаннан шыққан қазақ ақынының 70 жылдығына орай үлкен мерейтой ұйымдастырған.
Мерекеге ақынның зайыбы Фатима Ғабитова, балалары Болат, Үміт, Ильфа Жансүгіровтер, әйгілі жазушылар Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсірепов, Мұхамеджан Қаратаевтар шақырылған. Кеңшар кеңсесінде мұражай ашылып, жайлауда айтыс, мәнерлеп оқу сайысы, бәйге өткен. Осы күннің естелігі ретінде Үміт Жансүгіровадан Қанабек ағаға арналған тілектер жазылған кітап қалыпты.
Әселдің әкесінің айтуы бойынша, Қанабек ата Мәскеуге, Ленин-градқа, Орынборға, Семейге, Қызылордаға, Алматыға барып, Ілияс Жансүгіров туралы көптеген мәлімет жинақтап, өмір жолын зерттеген. Осылайша ақын есімін мәңгі қалдыруға күш салған. Ал Әселдің ақынның ұрпағы екенін дәлелдеуге мына бір жайт себеп болған.
– Бірде менен бір қария «сен қай елсің?» деп сұрады. Өз бабаларымды білу үшін атам жазып қалдырған парақты мұқият зерттедім. Ілияс ақын бабаларының шежіресіне де үңілдім. Екеуін салыстыра келе, менің атам Ілияс Жансүгіровпен тамырлас екенін түсіндім. Себебі, атам мен Ілияс ақынның ата-бабаларының шежіресіндегі есімдер сәйкес келді, – дейді Әсел.
Жас зерттеушінің ізденісіне Ілияс ақынның қызы Ильфа Жансүгірова жылы лебізін білдіріп, хат жолдапты. Нәтижесінде Назарбаев зияткерлік мектебінің 2-сынып оқушысы Әсел Қанабек «Зерде» ең үздік ғылыми-зерттеу жұмыстарының республикалық байқауында «І. Жансүгіров туралы естелікті мәңгі сақтауға атам Қанабек Замановтың қосқан үлесі» атты ғылыми-зерттеу жұмысын ұсынып, жеңімпаз атанды. Бұл шығарма ақын атындағы республикалық қорға, «Ілиястану» ғылыми орталығы мен Ойтоған ауылының орта мектебіне берілмек.
Алма ТОПАНТАЙҚЫЗЫ
