Елімізде қабылданған жаңа Конституцияның негізінде тарихта алғаш рет қылмыстық және әкімшілік рақымшылық шаралары бір мезгілде қатар жүргізіледі, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Мемлекеттік деңгейдегі құқықтық қадам қоғамды ізгілендіру мен азаматтардың заңға деген сенімін арттыру бағытындағы маңызды реформаның көрінісі саналады. Әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікті жеңілдетуді көздейтін жаңа заңнамалық актілердің басты мақсаты – қателесіп заң бұзған, қоғамға үлкен қауіп төндірмейтін тұлғаларға екінші мүмкіндік беру. Сонымен қатар заң талаптарын қайта қарау барысында жәбірленушілердің құқықтарын қорғау мен қоғамдық қауіпсіздікті сақтау тетіктері алдыңғы орынға қойылған. Сондықтан мемлекет тарапынан жасалатын бұл кешірімнің шекарасы нақты айқындалып, ауыр қылмыс жасағандардың жауапкершіліктен жалтаруына жол берілмейді.
Жаңа құқықтық құжатқа сәйкес, рақымшылық шарасына ең алдымен әлеуметтік тұрғыдан осал топтарға жататын азаматтар ілігеді. Олардың қатарында кәмелетке толмаған жасөспірімдер, балалы әйелдер, көпбалалы аналар, мүгедектігі бар тұлғалар және зейнеткерлер бар. Сондай-ақ ауырлығы жеңіл және орташа қылмыс жасап, жасаған ісіне өкінген, келтірілген материалдық шығынды толық өтеген сотталғандардың жаза мерзімдері қысқартылады немесе мүлдем босатылады. Күрделі құқықтық терминдерді қарапайым тілмен түсіндірсек, әкімшілік рақымшылық дегеніміз – сотталғандарды түрмеден босату ғана емес, күнделікті өмірдегі ұсақ құқық бұзушылықтар, жол ережесін бұзу немесе қоғамдық орындардағы ережелерді сақтамағаны үшін салынған айыппұлдар мен әкімшілік жазаларды мемлекет тарапынан жою немесе азайту үдерісі. Қазақ тілді аудиторияның цифрлық және құқықтық сауаттылығын арттыр бағытында айта кетсек, рақымшылыққа ілігетін азаматтардың тізімі мен олардың істерін қарау үдерісі арнайы электронды мемлекеттік базалар арқылы автоматты түрде іске асырылады.
Мемлекеттік актінің аясы кең болғанымен, заң бұзушылардың бәріне бірдей кешірім жасалмайды. Заң жобасына сәйкес, аса ауыр қылмыс жасағандарға, педофилдерге, терроризм мен экстремизм үшін сотталғандарға, сондай-ақ мемлекетке опасыздық жасап, жемқорлықпен ұсталған шенеуніктерге рақымшылық ешқандай жағдайда қолданылмайды. Бұдан бөлек, отбасылық зорлық-зомбылық көрсеткендер мен қайталама қылмыс жасаған рецидивистерге де кешірім жоқ. Мұндай қатал шектеулер қоғамда тәртіп пен заң үстемдігін қамтамасыз ету, азаматтардың қауіпсіздігін жоғары деңгейде қорғау талаптарынан туындап отыр.
Әкімшілік айыппұлдарды амнистиялау бағытында да ауқымды жұмыстар атқарылмақ. Елімізде миллиондаған азаматтардың уақытылы төленбеген ұсақ айыппұлдары мен соған байланысты өсімпұлдары қайта қаралады. Нақты деректерге сүйенсек, бұл қадам 1-2 млн-нан астам отандық тұрғынның қаржылық жүктемесін жеңілдетуге септігін тигізеді. Әсіресе әлеуметтік жағдайы төмен отбасылар үшін өсімпұлдардың жойылуы үлкен көмек болмақ. Құқық қорғау органдары мен сот жүйесі заң күшіне енген сәттен бастап 5-6 ай көлемінде әрбір істі жеке дара тексеріп, шешім шығарады.
Жаңа Конституция негізінде жүзеге асатын бұл тарихи шара қоғамдағы әлеуметтік кернеуді азайтып, жазасын өтеп шыққан азаматтардың ортаға тез бейімделуіне жол ашады. Мемлекет тарапынан жасалған бұл үлкен ізгілік қадамы елдегі құқықтық жүйенің жаңа сапалық деңгейге көтерілгенін айғақтайды. Тұрғындар рақымшылық бойынша өздерінің мәртебесін немесе туыстарының тізімге енген-енбегенін тексеру үшін заңды күші бар ресми құқықтық порталдар мен мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстарына жүгіне алады.
