Әлемдік қаржы нарықтарындағы өзгерістер, геосаяси жағдайлардың тұрақтануы және қара алтын құнының құбылуы отандық экономиканың басты көрсеткіштеріне тікелей ықпал жасайды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы Tengrinews.kz сайтына сілтеме жасап.
Сыртқы сауда белсенділігі мен ресурстарды тиімді бағамдау қай кезеңде де мемлекеттің қаржылық тұрақтылығының негізгі арқауы саналады. Жақында халықаралық шикізат биржаларында мұнай бағасы күрт арзандап, сарапшылар мен инвесторлардың назарын аудартты. Сарапшылардың айтуынша, баға белгілеулерінің мұндай динамикасы АҚШ пен Иран арасындағы саяси текетірестің бәсеңдеу белгілерімен тығыз байланысты. Таяу Шығыс аймағынан келетін шикізат жеткізіліміндегі іркіліс қаупінің азаюы және мәселенің дипломатиялық жолмен шешілуіне деген үміт биржадағы келісімшарттардың құнына тікелей ықпал етті. Мәселен, Лондондағы ICE биржасында Brent маркалы мұнайдың қаңтар айындағы фьючерстері 6,94 пайызға азайып, барреліне 91,49 доллар деңгейінде белгіленді. Осы бағытта америкалық WTI мұнайының желтоқсан айындағы фьючерстері де 5,67 пайызға арзандап, барреліне 85,68 долларды құрады.
Халықаралық саясаттағы бұл өзгерістерге АҚШ президенті Дональд Трамптың Иран төңірегіндегі жағдайға қатысты жасаған мәлімдемесі себеп болды. Катар премьер-министрі Мұхаммед бен Абдеррахман Әл Танимен өткен келіссөздерден кейін Америка лидері қақтығысты тоқтату бағытында оң қадамдар бар екенін жеткізді. Сонымен қатар Вашингтон өкілдері аймақтағы әскери күш қолдану қажеттілігінің азайғанын, алайда әлемдік энергетикалық қауіпсіздік үшін ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз ету маңызды екенін білдірді. Саяси келіссөздердің оң бағытқа бұрылуы нарық қатысушыларының алаңдаушылығын бәсеңдетіп, шикізат бағасының қайта қалыпқа түсуіне мүмкіндік берді.
Әлемдік тенденциялар аясында қазақстандық экспорттық CPC Blend маркасының да құны өзгеріске ұшырады. Түскен мәліметтерге сәйкес, аталған марканың бағасы 0,98 пайызға төмендеп, барреліне 116,01 доллар шамасын құрады. Отандық мамандар бұл жағдайдың ел бюджетіне тигізер ықпалын жан-жақты талдап жатыр. Белгілі болғандай, мұнай құны Қазақстанның экспорттық түсіміне, республикалық бюджет кірістеріне және Ұлттық қорға түсетін аударымдарға тікелей қатысты. Сондықтан бағаның ұзақ мерзімді арзандауы негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерді реттеуді талап етуі ықтимал.
Дегенмен, қаржы сарапшылары бағаның қысқа мерзімді төмендеуі бюджет түсімдерінің автоматты түрде азаюына алып келмейтінін түсіндіреді. Мұнда белгіленген кезеңдегі мұнайдың орташа бағасы, экспорт көлемі, валюта бағамы мен өзге де экономикалық тетіктер басты роль атқарады. Қазақстанның 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджетінде базалық көрсеткіш ретінде мұнайдың барреліне 60 доллар және доллар бағамы 540 теңге деңгейінде берік бекітілген. Мемлекеттік шығыстар мен экспорттық кірістер дәл осы параметрлер негізінде есептелетіндіктен, қазіргі нарықтағы баға деңгейі елдің қаржылық жүйесі үшін қауіп төндірмейді.
