Димаш атамызбен әр кездесудің ерекше есте қалатыны белгілі. Оның мынасы маңыздырақ деп бөлектеп айту қиын, тіпті мүмкін де емес шығар. Сондай кездесулердің кейбір сәттеріне тоқтайын.
1984 жылы Шымкент облыстық партия ко-митетінің секретары қызметіне ұсынылдым. Қалыптасқан дәстүр бойынша мұндай қызметке сайланар алдында СОКП Орталық комитетіндегі лауазымды тұлғалармен әңгімелесіп, солардың келісімін алып қайту қажет.
Мәскеуге жол жүрер алдында Қазақстан КП Орталық комитетінің бірінші секретары Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың қабылдауында болдым. Кездесудің әрбір сәті күні бүгінгідей есімде.
Біздің партия басшысының кадрлармен сөйлесу кезінде өзінің ақкөңілділігімен баурап алатын ерекше қасиеті бар еді. Содан кейін де шығар, бойымдағы қысылып-қымтырылу сезімі алғашқы минутта-ақ ғайып болды.
Сол кезде атқарып жүрген қызметім жайындағы әңгімеден соң Димаш Ахметұлы алдағы жұмыстың жайына тоқталды. Мені ол кісінің облыстағы жағдайды, оның экономикасын, жетістіктері мен өзекті проблемаларын терең білетіндігі таңғалдырды. Кадрлар, өңірдің салт-дәстүр ерекшеліктері, осыған дейін жүздескен адамдар жайлы пікірін білдірді. Асығыс шешім қабылдауға асықпау қажеттігін де есіме салды. Менің жұмыс стилімнен хабары бар сияқты.
Әңгімені қорытындылай келе Димаш Ахметұлы былай деді: «Біз сізді облыстағы қызметке білікті партия қызметкері ретінде жіберіп отырмыз, сенімді ақтайтыныңызға күмәнім жоқ. Мәскеудегі әңгімеде республикадағы кейбір басшыларды орталықтың кереғар көзқарасынан қорғаймын деп өзіңіз жазықты болып қалып жүрмеңіз. Қазақстан КП Орталық Комитеті жіберген кадрдың дайындығы нашар деген қорытынды жасалуы мүмкін, бұл біздің абыройымызға дақ түсіретін жағдай. Ендеше партиялық жұмыстың негізгі мәселелері бойынша болатын әңгімеге тыңғылықты дайындалуыңыз керек».
Қазақстан КП Орталық комитетінің бірінші секретарының көрегендік ақылы маған үлкен демеу болды. Өйткені әңгіме өте күрделі жағдайда өтті, партиямыздың лидері болжаған қауіптің барлығы расталды.
Әңгіме таңғы сағат 8-ден түнгі 12-ге дейін жалғасты. Партиялық жұмыс қана емес, кейде тіпті жеке өміріме қатысты да сұрақтар жаңбырша жауды.
Менімен бірге басқа облыстардағы дәл осындай қызметке екі үміткер келген болатын, бірақ олар өте алмай қалды. Негізінде маған Димаш Ахметұлының ақыл-кеңестері көмектесіп, берген батасының шапағаты тиді ғой деп ойлаймын.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевпен алғашқы жүздесуім Совет аудандық партия комитетінің бірінші секретары қызметіне тағайындалардың алдында болған еді. «Алматы облыстық партия комитеті сізді ұсынып отыр, демек, сенім білдірді. Аудан үлкен, орталықта. Табыс тілеймін», – деді Димекең қысқа қайырып. Әңгіменің қысқа болғанына қарамастан СОКП ОК Саяси бюросының мүшесі, Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті бірінші секретарының қабылдауының өзі маған үлкен жауапкершілік жүктейтінін түсіндім.
Халқының аяулы перзенті болған Д. А. Қонаевты соңғы сапарына шығарып салу шарасына Алматы қаласының әкімшілігінен мен қатыстым. Халқының Кеңсайға дейінгі жолды гүлмен безендіріп тастағанын көзіммен көрдім. Театрға кіріп қоштаса алмай қалдық деп ренжігендер қаншама? Есімде қалған бір эпизодты келтіре кетейін. Егделеу орыс әйелі: «Димаш, дорогой, зачем нас покинул, при тебе капуста стоила 16 копеек», – деп егіле жылап тұрды (азық-түліктің бағасы көтеріліп жатқан кез болатын).
Халықтың Дінмұхамед Ахметұлына деген құрметі мен сүйіспеншілігінде шек жоқ десем, асырып айтқандық бола қоймайтын шығар. Ол кісінің еліне жасаған еңбегі еш уақытта ұмытылмайды, халқының жүрегінде сақталады. Димекеңнің заманымыздың жарқын да дара тұлғасы болғандығын бүгінде өмірдің өзі айғақтап отыр.
Әсен Беспаева,
зейнеткер, мемлекеттік қызмет ардагері
