Дүниежүзілік еріктілер күні жыл сайын 5 желтоқсанда аталып өтеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының 2023 жылғы мәліметі бойынша, әлемде шамамен 1 миллиардқа жуық адам кем дегенде бір рет ерікті ретінде жұмыс істеген. Бұл шамамен әрбір 7-ші адам еріктілікке үлес қосатынын көрсетеді. Соңғы жылдары жастар арасындағы еріктілер саны ерекше қарқынмен өсуде. Мәселен, Қазақстанда да еріктілер қозғалысы жылдан-жылға күшейіп келеді. «Қазақстандағы еріктілер лигасы» ұйымының дерегінше, 2024 жылдың қорытындысы бойынша елде белсенді тіркелген 220 мыңнан астам ерікті бар. Ал 2020 жылы бұл көрсеткіш 50 мың шамасында болған. Еріктілердің жас ерекшелігіне қарасақ, олардың басым бөлігі — 16 мен 29 жас аралығындағы жастар (шамамен 72%), бұл жастардың әлеуметтік жауапкершілігі артып келе жатқанын көрсетеді.
Еріктілердің тегін жұмыс істеуінің себептері әртүрлі. Ең бірінші себеп — ішкі мотивация және қоғамға пайда келтіру ниеті. Психологтар мұны «альтруизм» деп атайды — өзгенің игілігі үшін әрекет етуге дайын болу. Америкалық әлеуметтанушылар жүргізген зерттеулер көрсеткендей, еріктілікпен тұрақты айналысатын адамдардың өмірге қанағаттану деңгейі әлдеқайда жоғары, олар өзін жалғыз сезінбейді және психологиялық тұрғыдан әлдеқайда тұрақты болады. Сонымен қатар еріктілер жаңа таныстар тауып, кәсіби және тұлғалық дағдыларын дамытады. БҰҰ деректеріне сүйенсек, еріктілердің 46%-ы бұл істі жаңа нәрсе үйрену үшін және өмірлік тәжірибе жинау үшін таңдайды екен. Әсіресе студенттер мен жастар үшін еріктілік — өздерін көрсетуге, болашақ жұмыс берушілерге қажетті тәжірибе алуға мүмкіндік.
Кейбір мемлекеттерде еріктілік ресми деңгейде қолдауға ие және заңмен реттеледі. Мәселен, Канадада жыл сайын шамамен 13 миллион адам ерікті жұмысқа қатысады және бұл жұмыс жалпы ішкі өнімге 2,6% үлес қосады деп есептеледі. Ал Германияда еріктілерге салықтық жеңілдіктер қарастырылған, кейбір оқу орындары мен жұмыс берушілер волонтерлік тәжірибені еңбек өтілі ретінде есептейді. Қазақстанда да еріктілер қозғалысын дамыту үшін арнайы заң қабылданып, 2020 жыл «Волонтерлер жылы» болып жарияланды. Содан бері көптеген әлеуметтік жобалар жүзеге асып, жастар үшін «Birgemiz» бағдарламасы аясында түрлі бағытта қолдау көрсетіліп келеді.
Еріктілердің негізгі қызмет бағыттары да сан алуан. Кейбіреулері төтенше жағдайлар кезінде — су тасқыны, өрт, жер сілкінісі сияқты апаттарда көмек көрсетеді. Кейбірі балалар үйлерінде, қарттар үйлерінде, хоспистерде қамқорлық жасайды. Тағы бір бөлігі мәдениет пен білім беру саласында, спорттық іс-шараларда, қоршаған ортаны қорғау жобаларында жұмыс істейді. Мысалы, әлемдегі ең ірі спорттық шаралардың бірі — Олимпиада ойындары — түгелдей дерлік еріктілердің көмегімен өткізіледі: 2024 жылғы Париж Олимпиадасына 45 мыңға жуық волонтер жұмылдырылатыны жарияланды.
Еріктілердің тегін еңбек етуі қоғам үшін де, жеке адам үшін де үлкен маңызға ие. Қоғамдық тұрғыдан алғанда, бұл — адамдарды біріктіретін, әлеуметтік байланыстарды күшейтетін, қайырымдылық пен жанашырлық мәдениетін қалыптастыратын күш. Экономикалық тұрғыдан алғанда да еріктілердің еңбегі қоғамға қомақты пайда әкеледі: британдық зерттеулерге сүйенсек, Ұлыбританияда волонтерлердің еңбегі жыл сайын 23 миллиард фунт стерлингке тең табыс әкеледі екен.
Жеке адам тұрғысынан қарасақ, еріктілер бұл жолда өз өміріне мән тауып, өзін қоғамның белсенді бөлігі ретінде сезінеді, әлеуметтік рөлін қалыптастырады. Әрбір еріктінің өз тарихы бар — бірі қиындықтан өткен соң көмектесуді парыз санайды, бірі арманындағы мамандыққа дайындалу үшін тәжірибе жинайды, енді бірі жақындарын жоғалтқан соң басқаларға қолдау көрсеткісі келеді. Барлығын біріктіретін ортақ нәрсе — мейірім мен адамгершілік.
Еріктілер қозғалысының тарихына көз жүгіртсек, оның тамыры тереңде жатыр. Әлемнің көптеген елдерінде бұл ұғым ресми түрде қалыптаспай тұрып-ақ, адамдар бір-біріне қайырымдылық жасап, қиын жағдайда қалғандарға көмектесу арқылы осындай дәстүрді жалғастырып келген. Мысалы, қазақ халқында «Асар» дәстүрі бар — ауыл болып бірігіп, бір отбасының үйін тұрғызу, егінін ору, малына қарасу. Бұл да — ерікті еңбектің бір түрі. Бүгінгі еріктілер қозғалысы сол көне дәстүрлердің жаңа үлгідегі жалғасы іспеттес. Қоғам дамыған сайын еріктілердің де қызмет саласы кеңейді, олар енді тек физикалық көмек көрсетумен шектелмей, психологиялық, құқықтық, білім беру және мәдени қолдауға да араласады. Әсіресе пандемия кезінде еріктілердің маңызы айқын көрінді: дәрігерлерге көмектесу, қарттарға азық-түлік жеткізу, ақпараттық түсіндіру жұмыстарын жүргізу арқылы олардың арқасында мыңдаған адамға дер кезінде жәрдем көрсетілді.
Әлеуметтік зерттеулерге сүйенсек, еріктілердің шамамен 35%-ы алғашында тек уақытша көмек көрсету мақсатында келген, бірақ уақыт өте келе бұл іспен тұрақты айналысатын болған. Бұл адамның ішкі құндылықтары мен өмірлік ұстанымдарының өзгеретінін, өз бойынан жаңа қасиеттер табатынын көрсетеді. Психологияда мұны «өз-өзіңді жүзеге асыру» процесі деп атайды. Адам өзі қоғамға пайдалы екенін сезінген сайын, оның өмірге деген қызығушылығы артып, өз бағасы өседі. Еріктілердің көпшілігі бұл жұмыс арқылы көшбасшылық қабілетін дамытады, түрлі қиындықтарды жеңіп үйренеді, жауапкершілікті сезінеді.
Сонымен қатар еріктілердің арқасында қоғамдағы әлеуметтік теңсіздікті азайтуға болады. Қолында қаржысы немесе мүмкіндігі жоқ адамдарға көмек қолын созу арқылы, еріктілер қоғамдағы үйлесімділікті сақтауға ықпал етеді. Бір қызығы, экономикасы дамыған елдерде де еріктілердің еңбегі бағалы болып отыр. АҚШ-та еріктілердің жылдық еңбегі шамамен 184 миллиард доллар тұрады деп есептеледі. Бұл — үлкен өндіріс саласы көлеміндегі табысқа тең көрсеткіш.
Қазақстанда соңғы жылдары еріктілік мәдениеті жаңа деңгейге көтеріліп келеді. 2020 жылы «Волонтерлік қызмет туралы» заң қабылданды, көптеген өңірде еріктілерді оқыту орталықтары ашылды. Еріктілер қозғалысы жастар саясатымен тығыз байланысты. «Жастар тәжірибесі» бағдарламаларының басым бөлігі еріктілерге негізделген. Қазір ауылдық жерлерде де жастар белсенділік танытып, әлеуметтік жобаларға ерікті ретінде қатысуға қызығады. Бұл ауылдық жастардың қалаға тәуелді болмай-ақ, өз ортасында көшбасшы болуына мүмкіндік береді. Мысалы, Шығыс Қазақстанда «Жас Ұлан» ұйымы жыл сайын 10 мыңнан астам жасөспірімді еріктілікке баулиды.
Әлеуметтік желілердің дамуы да еріктілер қозғалысына серпін берді. Қазір волонтерлік акциялар мен қайырымдылық науқандары онлайн платформалар арқылы ұйымдастырылады. Бір ғана Instagram желісінде #волонтер, #ерікті деген хэштегтермен миллиондаған жазба жарияланған. Бұл еріктілердің жаңа буынына — цифрлық дәуірдің еріктілеріне жол ашты. Олар дәстүрлі көмектен бөлек, киберқауіпсіздік, медиа сауаттылық, фейктерге қарсы күрес сияқты заманауи мәселелерге де атсалысады.
Еріктілер қозғалысының тағы бір ерекшелігі — оның бейресмилігінде. Бұл қозғалысты кез келген адам бастай алады, оған қосылу үшін арнайы диплом немесе ресми рұқсат қажет емес. Адам тек ниет пен уақыт тапса жеткілікті. Әдетте алғашқы қадамын кішкентай істерден бастайды: ағаш отырғызу, көшедегі қоқысты жинау, әлеуметтік желіде қайырымдылық шарасын жариялау. Уақыт өте келе бұл әдетке, тіпті өмір салтына айналады. Зерттеулер көрсеткендей, еріктілікпен тұрақты айналысатындардың денсаулығы да жақсы болады: олар сирек ауырады, күйзеліске аз ұшырайды, өмір сүру ұзақтығы орташа есеппен 5-7 жылға артық болады.
Еріктілердің тарихына қарап, олардың қоғамдағы рөлін бағаламауға болмайды. Соғыс кезінде жараланғандарға көмектескен мейірбикелерден бастап, қазіргідей халықаралық гуманитарлық ұйымдарға дейін еріктілік жер бетінде қайырымдылық пен адамгершіліктің басты тірегі болып отыр. Олардың арқасында миллиондаған адам жаңа өмір бастауға, қиындықтан шығуға, үмітін үзбеуге мүмкіндік алады. Бұл жолды таңдағандар да өмірден өз орнын тауып, тұлға ретінде жетіледі.
Еріктілер қозғалысы — тек қоғам үшін емес, әр адамның өзі үшін де үлкен мектеп. Адамдар мұнда өз бойынан сабырлық, мейірім, төзімділік, белсенділік сияқты қасиеттерді табады. Қазіргі әлемде әлеуметтік жауапкершілік пен жанашырлықсыз қоғам алға баспайды. Сондықтан еріктілердің тегін жұмыс істей отырып, баға жетпес үлес қосып отырғанын ұмытпаған жөн. Бұл тек өткеннің мұрасы емес, болашаққа бастар жолдың кепілі. Жыл өткен сайын еріктілер қозғалысының ауқымы кеңейіп, жаңа бағыттар пайда болып жатыр. Еріктілік — бұл тек уақытша хобби емес, бұл — өркениетті қоғамның даму көрсеткіші және әр адамның жүрегіндегі жақсылыққа деген сенімнің дәлелі.
Еріктілер қозғалысы — бұл қоғамның бейнесін өзгертетін құбылыс қана емес, адамзат өркениетінің дамуымен қатар келе жатқан құндылықтардың бірі. Адамзат тарихында әрдайым бір-біріне көмектесу, топ болып бір мақсатқа жұмылу инстинкті болды. Эволюциялық тұрғыдан қарасақ, бір-біріне көмектескен қауымдастықтар өміршең болып шықты, өйткені олар өз мүшелерін қорғап, қолдап, ортақ ресурстарды бөлісіп отырды. Әлеуметтану ғылымында мұны «әлеуметтік капитал» деп атайды — адамдардың өзара сенімі мен қолдауының арқасында қоғам әлдеқайда берік болады. Еріктілер қозғалысы — осы әлеуметтік капиталдың көрінісі.
Заманауи қоғамда еріктілік тек альтруизм мен қайырымдылық қана емес, сонымен қатар әлеуметтік және экономикалық дамудың стратегиялық ресурсы ретінде бағаланады. Мысалы, БҰҰ еріктілік бағдарламалары тұрақты даму мақсаттарына (SDGs) жету жолында негізгі құралдардың бірі деп көрсетеді. Еріктілердің күшімен білім беру, денсаулық сақтау, кедейлікті азайту, қоршаған ортаны қорғау сияқты көптеген бағытта жұмыс атқарылады. Дүниежүзілік еңбек ұйымының мәліметінше, әлемдегі еріктілердің еңбегі жылына 400 миллионнан астам толық жұмыс күніне тең. Бұл дегеніміз — халықаралық деңгейдегі алпауыт өндірістердің көлемімен шамалас күш.
Әлеуметтік теңсіздік проблемалары шиеленісіп тұрған заманда еріктілердің рөлі тіпті арта түседі. БҰҰ-ның 2024 жылғы есебі бойынша, әлемдегі ең кедей 20% халықтың әлеуметтік қолдау алудағы негізгі тірегі — еріктілер. Африкадағы гуманитарлық дағдарыстар кезінде су, азық-түлік және медициналық көмек жеткізудің 70%-дан астамын еріктілер атқарады. Бұл тек дамушы елдерде емес, дамыған мемлекеттерде де байқалады. АҚШ-та «Meals on Wheels» бағдарламасы арқылы еріктілер күн сайын 2 миллионнан астам қарт адамдарға тамақ жеткізеді. Германияда 2023 жылғы мәліметке сәйкес, халықтың 40%-ы жылына кем дегенде бір рет еріктілікпен айналысады.
Еріктілік мәдениетінің қалыптасуында білім беру мекемелерінің рөлі де зор. Бүгінгі таңда көптеген елде мектептер мен университеттерде еріктілік бағдарламалары міндетті немесе қосымша пән ретінде енгізілген. Қазақстанда да бұл тәжірибе қолданыла бастады. Қарағанды, Алматы және Астана қалаларындағы жоғары оқу орындарының студенттері үшін «әлеуметтік жауапкершілік» атты арнайы бағдарламалар бар, онда студенттер оқу бітіргенге дейін белгілі бір сағат көлемінде еріктілікпен айналысуы тиіс. Бұл жастарды ерте жастан азаматтық жауапкершілікке баулудың тиімді жолы.
Еріктілердің мотивациясы әр түрлі болады. Әлеуметтік сауалнамаларға сүйенсек, олардың шамамен 28%-ы бұл істі тек «жақсылық жасау үшін» таңдайды. 21%-ы жаңа достар табу және желі құру үшін, 18%-ы кәсіби тәжірибе жинау үшін, 16%-ы бос уақытын пайдалы өткізу үшін, ал қалғаны рухани ләззат алу немесе белгілі бір идея үшін күресу мақсатында ерікті болады. Қызығы, еріктілердің көпшілігі бір рет көмек көрсеткеннен кейін бұл істі тастай алмайтынын айтады. Себебі бұл іс адамға қуаныш, мағына, өмірге серпін сыйлайды.
Психологиялық тұрғыдан да еріктілік адамның ішкі күйіне оң әсер етеді. Гарвард университетінің зерттеулеріне сәйкес, тұрақты еріктілерде депрессия мен мазасыздық деңгейі 30%-ға төмен, ал өмірге қанағаттану деңгейі 40%-ға жоғары болады. Сол сияқты, еріктілердің когнитивті қабілеттері ұзақ сақталады, егде жастағы адамдар үшін бұл қартаюды баяулатудың бір жолы болып саналады.
Қоғамда еріктілердің үлесі артқан сайын мемлекет те қаржы және моральдық тұрғыдан үлкен үнемге ие болады. Әрбір еріктінің сағаты қоғамға шамамен 25-30 доллар көлемінде пайда әкеледі деген есеп бар. Ұлыбританияда еріктілердің еңбегі мемлекетке жылына 23 миллиард фунт үнемдейді.
Еріктілердің тағы бір ерекше үлесі — төтенше жағдайларда. Жер сілкінісі, су тасқыны, індет сияқты апаттар кезінде бірінші болып көмекке жететіндер — еріктілер. 2023 жылы Түркияда болған жер сілкінісі кезінде халықаралық қауымдастықтан келген 10 мыңға жуық ерікті алғашқы күндерден бастап құтқару жұмыстарын жүргізді. Олардың арқасында мыңдаған адам аман қалды. Мұндай төтенше жағдайда еріктілердің шапшаңдығы мен жанқиярлығының арқасында қоғам үлкен сынақтан сүрінбей өтеді.
Соңғы жылдары еріктілердің жаңа толқыны пайда болды — онлайн-еріктілер. Олар цифрлық технологиялар арқылы қашықтан көмек көрсетеді: сайттар жасау, мәтіндерді аудару, психологиялық кеңес беру, жалған ақпаратпен күресу, қайырымдылық қорларына әлеуметтік желілерде қолдау білдіру. Бұл жаңа бағыт волонтерлікті географиялық шектеулерден арылтып, кез келген адамды әлемнің түкпір-түкпіріндегі мәселелерге араласуға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда еріктілердің жұмысы қоғамның барлық саласына таралып отыр. Экологиядан бастап медицинаға, білімнен бастап құқық қорғау саласына дейін еріктілердің үлесі бар. Олар — қоғамдағы үміт пен мейірімнің, сенім мен жанашырлықтың символы. Еріктілік адамның тек мейірімділігін ғана емес, ерік-жігерін, табандылығын, азаматтық белсенділігін де қалыптастырады.
Жалпы алғанда, еріктілер қозғалысы — бұл әлеуметтік әділеттілікті нығайтуға, қоғамдағы бірлікті сақтауға, адамдардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған үлкен күш. Олар тегін еңбек етеді, бірақ олардың істеген ісі баға жетпес құндылық әкеледі. Әрбір ерікті өз қоғамының діңгегі, ал қоғам өз кезегінде оларды қадірлеп, қолдауы тиіс. Еріктілік тек адамның емес, бүкіл өркениеттің даму жолындағы ең маңызды феномендердің бірі болып қала бермек.
Еріктілер қозғалысы тек белгілі бір тарихи кезеңнің немесе қысқа мерзімді қоғам қажеттілігінің жемісі емес, ол адамзат болмысының ажырамас бөлігіне айналып үлгерді. Адам табиғатынан ортақтыққа, қоғамға тәуелді тіршілік иесі болғандықтан, өзара көмектесу оның ішкі сұранысына айналады. Психологтар мұны «бейімделу механизмдерінің» бірі ретінде түсіндіреді: адам басқаға көмектескен кезде мидың ләззат орталығы белсеніп, дофамин мен серотонин бөлінеді. Бұл физиологиялық тұрғыдан да еріктіліктің адамға жағымды әсер ететінін көрсетеді. Яғни, еріктілердің «тегін жұмыс істеуінің» себебі — бұл олардың өз өміріне мән, мазмұн беріп, ішкі рухани қажеттілігін өтеуімен тікелей байланысты.
Тарихқа көз салсақ, еріктілік ұғымы әр кезеңде әрқалай сипатталды. Ежелгі қоғамдарда қауымдастық мүшелері міндетті түрде ортақ істерге қатысуға тиіс болды, бұл олардың тіршілік етуінің кепілі еді. Орта ғасырларда Еуропада шіркеу негізінде қайырымдылық институттары пайда болып, жетімдерге, қарттарға, ауруларға күтім жасалды. Қазіргі еріктілер қозғалысы соның жалғасы саналады. Қазақ қоғамында да еріктілік дәстүрі ежелден бар: «асар» салты — бүкіл ауылдың бір үйге көмекке жиналуы, «садақа» мен «зекет» беру, «жесірге, жетімге жәрдем» көрсету — бәрі де бүгінгі еріктілік идеясымен үндеседі. Қазіргі еріктілер қозғалысын ұлттық құндылықтарымызбен байланыстыра отырып дамыту — қоғамның рухани жаңғыруына да әсер етеді.
Заманауи еріктілердің ерекшелігі — олардың жұмысының жоғары ұйымдасқандығында. Бүгінде халықаралық деңгейде мыңдаған ірі еріктілік ұйымдары жұмыс істейді: БҰҰ Волонтерлері, Қызыл Крест пен Қызыл Жарты Ай қоғамдары, Mercy Corps, Habitat for Humanity, Doctors Without Borders және тағы басқа ұйымдар жүздеген елде миллиондаған адамды жұмылдырып отыр. Мұндай ұйымдардың арқасында еріктілер жұмысы нақты жүйеге түсті, мамандандырылды: медициналық көмек көрсететіндер, құқықтық кеңес беретіндер, психологиялық қолдау жасайтындар, табиғи апаттарға көмек көрсететіндер сияқты бағыттарға бөлінді.
Қазақстанда да еріктілер жұмысының ауқымы жыл сайын кеңейіп келеді. Бұрын еріктілер тек мерекелік іс-шаралар мен сенбіліктерге ғана тартылса, бүгінде олардың жұмысы әлеуметтік саясаттың негізгі бөлігіне айналды. Мысалы, «Birgemiz» ұлттық жобасы аясында еріктілер балалар үйлеріне, қарттар үйіне, көпбалалы және аз қамтылған отбасыларға жүйелі түрде көмек көрсетіп келеді. «Jas Volunteer» жобасы жастарды 7 негізгі бағыт бойынша оқытып, қоғамға бейімдейді: білім, медицина, экология, әлеуметтік көмек, мәдениет, инклюзия және спорт. 2024 жылғы деректерге сүйенсек, бұл жобаларға 250 мыңнан астам адам қатысқан.
Еріктілердің жұмысы қоғамдағы әлеуметтік шиеленістерді азайтуға да көмектеседі. Олар әлеуметтік әділеттілікке негізделген жобаларды жүзеге асыра отырып, кедейлер мен байлар арасындағы алшақтықты азайтуға, мүгедектігі бар адамдардың қоғамға бейімделуіне, этностар арасындағы түсіністікке жол ашады. Осылайша, еріктілер қоғамның әлсіз топтарының даусы бола алады.
Мәдени тұрғыдан қарағанда, еріктілер қоғамға рухани байлық әкеледі. Қоғамда жанашырлық, мейірім мен сенім атмосферасын қалыптастыру — олардың басты жетістіктерінің бірі. Еріктілердің арқасында адамзаттың ең басты құндылықтары — қайырымдылық, әділеттілік, адалдық сияқты ұғымдар жанданады. БҰҰ жүргізген зерттеулер көрсеткендей, еріктілер белсенді елдерде азаматтық қоғам институттары да әлдеқайда дамыған және демократиялық процестер әлдеқайда тұрақты жүреді.
Экономикалық тұрғыдан алғанда да еріктілік үлкен мәнге ие. Дамыған елдерде еріктілердің еңбегі ЖІӨ-ге есептеледі. Канадада еріктілер жылына 2,1 миллиард сағат еңбек етеді, бұл экономикаға шамамен 55 миллиард доллар табыс алып келеді. АҚШ-та бұл көрсеткіш — 184 миллиард доллар, Ұлыбританияда — 23 миллиард фунт. Қазақстанда бұл тәжірибе әлі қалыптасу үстінде, бірақ алғашқы зерттеулер еріктілердің жұмысы жылына шамамен 20-30 миллиард теңгенің эквивалентін құрайтынын көрсетеді.
Рухани тұрғыдан да еріктілік — өзін-өзі танудың, өзін табудың жолы. Көптеген ерікті бұл жұмыс арқылы өмірінің мәнін қайта қарастырады, өзінің кім екенін, неге қабілетті екенін түсінеді. Кейбірі бұл жолда өз кәсібін табады — мысалы, ерікті ретінде балаларға сабақ берген адам кейін педагог болуды шешеді немесе медициналық ерікті болған адам дәрігер атанады. Сонымен қатар еріктілердің әңгімелері қоғамға үміт береді: олардың ішінде аурудан жазылған соң қайырымдылық жолын таңдағандар, бала күнінде жетім болған соң басқаларға қамқор болғандар да бар. Бұл — еріктіліктің тек қоғамға ғана емес, жеке адамның өзіне де сыйлайтын үлкен тәжірибесі.
Жалпы алғанда, еріктілік — тек бос уақытты өткізу тәсілі емес, бұл — өмірлік философия. Еріктілік қоғамдағы әрбір адамның азаматтық борышын сезінуіне, өзінің қоғам үшін жауапты екенін түсінуіне жол ашады. Қазіргі заманғы сын-қатерлерге қарамастан, еріктілердің арқасында әлемдегі миллиондаған адам өз өмірін қайта бастап, қиындықтарды жеңуге мүмкіндік алады. Олар — қайырымдылық пен әділеттіліктің тірі көрінісі.
Еріктілік — адамның жүрегіндегі жарық нұрды қоғамға шашудың жолы. Бұл нұр неғұрлым көп адамға тараған сайын, қоғам да соғұрлым әділ, мейірімді әрі берік болады. Еріктілердің арқасында адамзат өркениеті өзінің адами бет-бейнесін жоғалтпай келеді. Қаншалықты дамыған технология, қаншалықты күшті экономика болмасын, қоғамның басты құндылығы — бір-біріне қамқор адамдары. Ал еріктілер — осы құндылықты күн сайын ісімен дәлелдейтін адамдар.
Және бұл қозғалыс ешқашан тоқтамайды. Қиындықтар қанша көбейсе де, еріктілердің саны да соған қарай арта береді. Себебі адамдардың жүрегінде әрқашан бір-біріне көмектесуге деген мұқтаждық, жанашырлық пен үміт бар. Сол үмітті сөндірмей, жалғап тұратын да — еріктілер. Олар тегін еңбек етеді, бірақ адамзатқа ең қымбат — сенім мен үмітті сыйлайды.
Еріктілер қозғалысы — адамзат өркениетінің гуманистік болмысын паш ететін ең жарқын құбылыстардың бірі. Ол жеке адамның қоғамдағы орнын айқындайтын, адамгершілік қасиеттерін шыңдайтын, өз бойындағы ең ізгі сезімдерді іс жүзінде жүзеге асыруға мүмкіндік беретін әмбебап жол. Әлеуметтік, экономикалық, мәдени, рухани тұрғыдан алғанда да еріктілік қоғам үшін орасан маңызға ие екенін бүкіл әлем тәжірибесі дәлелдеп отыр.
Бүгінгі таңда еріктілердің еңбегі сансыз бағытта қажет: гуманитарлық дағдарыстарды еңсеруде, төтенше жағдайларда көмек көрсетуде, әлеуметтік әділеттілікті нығайтуда, қоршаған ортаны қорғауда, денсаулық пен білім саласында, мәдениет пен спортты дамытқанда да олардың үлесі өлшеусіз. Еріктілердің арқасында әлем мейірімге, үмітке және сенімге толы болып қалады. Бұл — қай қоғамда да ең басты құндылық.
Зерттеулер мен статистика көрсеткендей, еріктілікпен айналысатын елдерде әлеуметтік байланыстар әлдеқайда берік, азаматтық қоғам әлдеқайда белсенді және адамдар әлдеқайда бақыттырақ болады. Еріктілер тек біреуге көмектесіп қана қоймайды, олар қоғамдағы сенімді нығайтады, адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсартады, ортақ мүддеге жұмылудың жарқын үлгісін көрсетеді.
Ал жеке тұлға тұрғысынан алғанда, еріктілік — өзін-өзі табудың, дамытудың және өмірге мән берудің тамаша жолы. Еріктілер осы жолда мейірімділік, сабырлық, жауапкершілік, көшбасшылық сияқты қасиеттерін дамытып, өмірден өз орнын табады. Олар өз тәжірибесін кәсіби дамуына да пайдалана алады, жаңа ортада байланыстар орнатады, тұлға ретінде өседі. Бұл адамның өмір бойы іздейтін рухани қанағаттану сезімін сыйлайды.
Еріктілік — қоғамның тұрақтылығын сақтайтын, оның өркениетті дамуын қамтамасыз ететін құбылыс. Ол ешқандай мәжбүрлеусіз, тек шынайы жүректен туатын әрекет болғандықтан да қадірлі. Бүгінгі заманда қоғамға материалдық тұрғыдан емес, моральдық және адами тұрғыдан да серпін беретін күштің бірі — осы еріктілер. Қанша заманауи технология дамыса да, қанша заң мен тәртіп орнықса да, қоғамның жанын сақтап қалатын — бір-біріне деген жанашырлық, адамгершілік, ал ол қасиеттерді ең алдымен еріктілер бойынан көреміз.
Сондықтан еріктілердің тегін жұмыс істеуі — ақысыз еңбек емес, қайта адамзатқа берілетін баға жетпес сый. Олар әр ісімен «адам» деген атқа лайық болудың жолын көрсетеді. Қиындықта қол созып, жалғызға серік болып, әлсізге қорған болу арқылы олар қоғамды біртұтас етеді. Еріктілер — қоғамдағы үмітті, сенімді және әділеттілікті жалғап тұратын алтын көпір.
Қорыта айтқанда, еріктілер қозғалысы — қоғам үшін де, әр адам үшін де аса маңызды әлеуметтік және рухани құндылық. Бұл — адамның жүрегіндегі мейірім мен жанашырлықтың көрінісі ғана емес, қоғамның дамуы мен бірлігінің кепілі. Сондықтан әрқайсымыз бұл қозғалыстың бір бөлшегі бола отырып, қоғамға шын ниетімізбен қызмет етуге ұмтылсақ, онда біз әлдеқайда әділ, тату және баянды қоғамға қол жеткізе аламыз. Еріктілердің еңбегі бағаланбаса да, олардың істеген ісі адамзаттың болашағына салынған берік іргетас болып қала береді. Бүгінгі күннің және болашақтың үміті — жүрегі ояу, жаны жомарт еріктілердің қолында.
