«ҚЫРТ» ТІРЛІКТЕН ЖЕРІГЕН ЖОҚПЫЗ БА?» – деп басталған құрбы хаты қолыма тигелі бері біраз жылдың жүзі өтті. Алайда сол жазудағы сауал санадан өшер емес. Құлаққа түрпідей тиетін «қырт» сөзі алғашында ерсілеу көрінгенімен, қоғамда қордаланған шындықтың жалаңаш бет-бейнесін дәл ашып тұрғандай.
Арман Сқабылұлының «қазіргі журналистер – көкезу қырттар» деген солбір сөзі ел ішінде ғана емес, журналистиканың өз ордасында жүргендердің де жүрегіне тиіп, сана-сезімді сілкіп өткені анық. Бір қарағанда бұл – ауыр, ащы, тіпті шектен шыққан баға сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ сәл кідіріп, айналамызға көз салсақ… сөздің төркіні қайдан шыққанын ұғатын сияқтымыз.
Рас, бір кездері журналистика – шындықтың жаршысы, халықтың үні, әділеттің найзасы саналатын. Ол уақытта журналист – тек жаңалық жеткізуші емес, қоғамдық пікір қалыптастырушы, билік пен бұқара арасындағы алтын көпір рөлін атқарушы еді. Бүгін ше? Журналистика – шоу мен шудың көлеңкесінде қалды. Ақпарат құралдарының бір бөлігі енді ойлы сөзге емес, оңай контентке, терең сараптамаға емес, тез өтетін видеоларға мұқтаж. Жаңалықтың да, журналистің де жаны жеңіл тартып барады. Білімі үстірт, тілі шұбар, ойы жүйесіз репортерлердің көбейгені – күнделікті көрініске айналды. Ең сорақысы – осыны қалыпты деп қабылдап келе жатқанымыз.
Қоғамды селт еткізер өткір сөз азайды. Себебі сөздің қадірі емес, форматы маңызды боп қалды. Ал журналист шындықты айта алмаса, шындық кімнің тілімен айтылады? Журналистикада енді кәсіби дайындық емес, экрандағы бейне маңызды. Кей БАҚ басшылары: «Өткір дүние жазба, тыныш жүр», – деп ашық айтады. Бұл – қалам еркіндігіне емес, өз болашағымызға балта шабу. Сөз – аманат, ал қалам – жауапкершілік. Егер журналист өз жазғанына сенбесе – қоғам оған сенбейді. Егер журналистика қоғамнан алыстаса – ел шындықтан алыстайды.
Бүгінгі таңда журналист – шындықты қорғай ала ма, әлде сұранысқа сай формат жасай ма? Шындықпен бетпе-бет келуден қашқан қаламгер кімге керек? Қоғамдағы әділетсіздікке үн қатпаған тілші нені жазады? Ендеше,
айтары бар адам болайық. Түйсігі терең, тілі анық, талғамы биік журналист болайық. «Қырт» атанбас үшін – шындықтың жағында тұрайық.
Журналистика – жай кәсіп емес, жүрекпен сезінетін миссия. Ол қоғаммен бірге ауырып, бірге жазылатын тетік. Бізге сол тетіктің шын қызметін қайтару керек. Сонда ғана журналистика – қайтадан төртінші билікке айналады.
Сарби ҚАСЫМБЕКҚЫЗЫ
