Қазақстанда Денсаулық сақтау министрлігі мен Ішкі істер министрлігі бірлесіп, медициналық қарсы көрсетілімдері бар адамдардың көлік тізгіндеуіне тосқауыл қою бойынша ауқымды жұмыстарды жүзеге асыруда, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Бұл бастама жол қозғалысына қатысушылардың барлығының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және қайғылы жағдайлардың алдын алуға бағытталған. Статистикаға сүйенсек, жол-көлік оқиғаларының бір бөлігі жүргізушінің кенеттен денсаулығы сыр беруінен немесе созылмалы ауруларының асқынуынан болып жатады. Ендігі кезекте цифрлық технологиялар мұндай қауіптерді ерте бастан анықтауға көмектеспек.
Цифрлық интеграция қалай жұмыс істейді?
Екі ведомство арасындағы ақпараттық жүйелердің бірігуі нәтижесінде бұрын жасырын қалып келген деректер ашық бола бастады. Атап айтқанда, ІІМ өкілдері Денсаулық сақтау министрлігінің «Диспансерлік есепте тұрған пациенттердің электрондық тіркеліміне» қолжетімділік алды.
Бұл жүйенің артықшылығы – ол нақты уақыт режимінде жұмыс істейді. Егер азамат психоневрологиялық немесе наркологиялық есепке алынса, бұл мәлімет бірден автоматты түрде полиция базасында көрінеді. Бұрын мұндай ақпаратты алу үшін ұзақ уақыт сұраныс жіберіп күту қажет болатын, ал қазір бәрі автоматтандырылған.
Талдау нәтижелері: Кімдердің куәлігі жойылды?
Жүргізілген ауқымды талдау жұмыстарының барысында диспансерлік есепте тұрған 369 888 адамның деректері мұқият тексерілді. Нәтижесінде мынадай мәліметтер анықталды:
-
Тексерілгендердің 273 819-ына бұрын-соңды жүргізуші куәлігі мүлдем берілмеген.
-
41 677 азаматтың құжаты деректер түскен сәтте-ақ мерзімі өтуіне немесе басқа да себептерге байланысты жарамсыз болып шыққан.
-
Ең басты назар аударатын тұсы – 54 392 азаматтың қолында қолданыстағы жүргізуші куәлігі болған.
Денсаулық жағдайы көлік айдауға рұқсат бермейтін тұлғаларға қатысты тиісті шаралар қабылданды. 2025 жылдың 10 желтоқсанындағы мәлімет бойынша, сот органдарына 4 540 талап-арыз жолданды. Соның ішінде 1 787 жүргізуші куәлігінің күші сот шешімімен ресми түрде жойылды. Бұл азаматтардың денсаулығына байланысты (көру қабілетінің нашарлауы, жүйке жүйесінің аурулары, нашақорлық және т.б.) рульге отыруға құқығы болмаған.
Жазалау емес, жарақаттанудың алдын алу
Денсаулық сақтау министрлігі бұл шараның мақсаты азаматтарды жазалау емес, адам өмірін сақтау екенін баса айтады. Көлік – жоғары қауіп көзі. Егер жүргізушінің денсаулығында күрделі кінәрат болса, ол өзіне ғана емес, жолдағы өзге де жазықсыз жандардың өміріне қауіп төндіреді.
Екі ведомствоның ортақ жұмысы мынадай оң өзгерістерге әкелуі тиіс:
-
Жол-көлік оқиғаларының саны азаяды.
-
ЖКО салдарынан болатын өлім-жітім мен мүгедектік деңгейі төмендейді.
-
Медициналық анықтамаларды заңсыз алу немесе жалған құжат жасау мүмкіндігі жойылады.
Алдағы жоспарлар
Цифрлық алмасу алдағы уақытта да жалғаса бермек. Ендігі кезекте медициналық мекемелерде берілетін 073/у анықтамасын (жүргізушілерге арналған медициналық тексеру) толықтай электронды форматқа көшіру және оның шынайылығын қатаң бақылау міндеті тұр.
Азаматтарға ескертетініміз, егер сізде немесе жақындарыңызда көлік басқаруға кедергі болатын ауру түрлері анықталса, заң талаптарына түсіністікпен қарау қажет. Саулық – ең басты байлық, ал жол қауіпсіздігі – ортақ жауапкершілік.
