«Ата, сұрапыл соғыста сыналып, шыңдалған мықты солдат қандай болады?». Бұл менің жыл сайын 9 мамыр – Ұлы Жеңіс күні қарсаңында мектепте соғыс ардагерлерімен өткізілетін кездесуден кейін үйге келіп, өз атама қоятын сұрағым еді.
Атам 1980 жылы осы мереке қарсаңында сырқаттанып жатып қалған еді. Кеуде тұсындағы соғыс салған жараның орнын сау қолымен сипап отыратын әдеті болатын. Бірде атам: «Балам, ойлы сұрақ қойғаныңа қарағанда, командирім Иван Бережнойдың: «Солдат должен быть не только храбрым, смелым но и умелым и смекалистым» деген сөзінің мағынасын түсініп алатын уақытың келді», – деп айтқан мына әңгімесі есімде.
«Білесің, соғыста снайпер және пулеметші болғанмын. Бірде жаңа шеп құрып, окоп қазып, орналасып жатқанымызда, тексеріп келген командиріміз оң қапталдағы, бізден 50-60 метр жердегі төбешікті нұсқап, сол жерден алдын ала тағы бір пулемет орнын қазуға бұйрық берді. «Егер жау шабуылы басталып, күші басым болып бара жатса, менің бұйрығымды күтпестен сол жаққа позиция ауыстырасыңдар» деді. Кейін белгілі болғандай, бұл оның пулемет есебін аман сақтап қалу үшін ойластырған тапқырлығы еді.
Қиян-кескі ұрыс басталғанда жан-жақтан анталаған неміс танкілері біздің шебімізді бірнеше жерден бұзып өтуге әрекет жасап бақты. Көмекші жауынгер Василий Сидоренко екеуміз пулеметімізді жер бауырлай сүйреп, төмпешіктің жанында дайындап қойған орнымызға жете бергенде жанымызға суылдап келіп, әлде миномет, әлде зеңбірек снярады қара топыраққа жартылай шаншыла құлады. Біз шұңқыр түбіне жата қалдық, бірақ жарылыс естілмеді. Сәлден соң оның жарылмай қалғаны белгілі болды.
Пулемет лентасын түзеп жатқан Васяның «Слева танк» деген жан дауысы шықты. Екеумізде бір бума ғана граната бар еді. Мен дереу каска мен шинелімді шешіп, пулеметшіге ұқсатып орналастырдым да Васяға төмпешіктің ар жағына аунап кет деп белгі бердім. Ондағы ойым, кішкене тесіктен сығалайтын танк жүргізушісінің біздің орын ауыстырып кеткенімізді байқамай қалсын дегенім еді. Ол кете салысымен мен жанымдағы басқа шұңқырға жасырынып, танкті күттім. Сырты айқұш-ұйқыш боялған, әлдебір суреттер салынған, сұры жаман танк пулемет позициясына ышқына жақындап, жарылмай қалған снарядтың тұсына келгенде жалғыз гранатамды сол жерге дәл лақтырдым да жата қалдым. Жарылыстың күшті болғаны сондай, неміс танкісінің айналмалы башнясы жұлынып түсіп, өзі еңіс жаққа қарай аударыла құлап, өртке оранды. Тапқырлығымыздың арқасында осындай ерлікке қол жеткіздік. Сол шайқастан кейін біздің замполит танк экипажының басқалардан ерекше қауіпті, аса айлакер, қатерлі болғаны туралы, олардың көзін біздің жойғанымызды жоғары бағалаған болатын. Міне, осындай тапқырлығым мен ерлігім үшін маған «Қызыл Жұлдыз» ордені берілген еді», – деп ата әңгімесін аяқтады.
Атамыз Алтай Ақылбеков соғыстан мүгедек болып оралғанына қарамастан «Доланалы» ұжымшарын басқарып, ұзақ жылдар еңбек етті. Ленин және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталды. Уақыт өте келе Доланалы ауылының орталық көшесіне Алтай Ақылбековтың есімі берілді. Майдангер атамыз ешқашанда ұмытылмайды. Біз асыл ерлерге мәңгі қарыздармыз.
Бағдат АҚЫЛБЕКОВ,
немересі
