Жалпы қазаққа Құдай бәрін берген. Ештеңеден тар етпепті. Түрлі табиғи белдеуі бар, суы бар, нуы бар, тау мен тасы, теңізі мен көлі, шөлі бар ұлан-ғайыр атырапты сый еткен. Аспанын ашық, жер астына байлықты мол ғып берген. Сахарада орналасқан не мәңгілік мұзға құрсанған елдермен салыстырғанда қазақтың бес елі бағы бар. Сол баққа сай алты елі соры тағы бар. Соры – сол қолда барды алтындай қадірлей алмайтын әдеті. Оған тағы көз жеткіздік. «Жетісу жер жаннаты» деп баба жұрт тегін айтпаса керек. Жеті өзеннен нәр алған киелі мекеннің бір пұшпағы Қапал екен. Сол топырақта тіршілікке қан тамырындай нәр сепкен «Шымбұлақ» атаулы тұма бар. Бұлақ дейікші. Құдайдың құдіретімен бүлкілдеп тау жынысынан шығып, біраз атырапқа қуат беріп тұр. Мақтауын бізге дейін талай жазушы мен ақын суреттеп тастаған болар, бүгінгі хәлін баяндайық. Қараса көз тояттайтын сұлу сайда жылғалап аққан Шымбұлақтың қазіргі күйі кеуде тұста бір өксік туындатады.
Саялай келген жолаушыға қуат сыйлайтын орын жылап тұр. Айтарға тілі болмаған соң іштей бұлап тұр. Шоқан «Адамзаттың табиғатсыз күні жоқ, мұны айтуға табиғаттың тілі жоқ» деген еді ғой. Бұламай ше? Арнасын қоқыс толтырып тұр. Жүргінші тастаған ұсақ қоқыс емес. Арасында сәбилердің дәрет жаялығы, қаптаған полиэтилен пакет, сусын қалбырлары, 50 келілік қоқыс толы қап, жазуы табиғаттың күшімен өңе бастаған қағаз да бар. Әрісі қашан аршылғаны белгісіз картоп пен пияздың қабығы да жатыр мұнда. Елді мекенге де жақын емес, Қапал мен Көшкенталдың тұрғындары тастады деуге ауыз бармайды. Дегенмен, картоп суда тұрмаса қарайып кетуі табиғатынан, ал мұндағы қабық қараймаған. Құдды осы маңда тамақ істеген бе дерсің. Тіпті, дәрігер ем-домы жазылған қағаз да табылады. Бізге беймәлім 1969 жылы туған «Жүнісоваға» берілген дәрігер рецепті де жатыр. Пошта қызметінің жабыны да толып жатыр бұл маңда. «Асел. Б» (аты-жөні осылай жазылған кісіге поштадан, пиндуодуодан алынған заттардың сыртқы жабыны) сынды тұрғын тұтынған затының жабынынан аяқ алып жүру мүмкін емес. Қоқысын тастаған жұрт жануарын да әкеп тастапты мұнда. Ар мен намысы өлген жұрт өзі асырағанды аясын ба? Қапалдан 5-6 шақырымда қоқыс жағалап қаңғыбас ит те жүр. Жылмаңдап жылулық іздеген итақай жолаушының аяғына оралады келіп.
Шымбұлақ басындағы қоқыстың көптен алынбағанын да аңғару қиынға соқпайды. Кей қоқыстың өңі қашқан. Демек, мұнда ұзақ жатты деген сөз. Мемлекет басшысы еліміздің туризм әлеуетін дамытуды тапсырғанын ескерер ме екенбіз?! Табиғаты саф алтындай жарқырап тұрғанымен турист түгілі сол маңның тұрғыны жиіркене һәм күйінішпен қарайтын Шымбұлақтың жайы Ақсу ауданы әкімдігінің назарына шын ілінбей тұр ма? Көркемдігі көз тояттататын бұлақ басының туристерге алыстан менмұндалайтын әлеуеті бар. Қоқысын тазартса, бұлақ көзін аршыса, маңайындағы бар инфрақұрылымды қалыпқа келтірсе жетіп жатыр емес пе? Әлде, ақсулық әкімдіктегілер өздерінен жоғары лауазымдылардың көзіне түспегесін «айқайыңнан ойбайым тыныш» деп отыр ма? Бәлки, Ақсу ауданының Шымбұлағы біреу емес, бірнешеу шығар?! Шынында мұндағы жағдай «қайсы біріне үлгерейін» деген пиғылдан туғандай. Әлде, бұл орынға бейжай қарай ма? Онда олардың есіне биыл ғана Ескелді ауданы халқымен кездесуде облыс әкімі Бейбіт Өксікбайұлы айтқан сөзді салайық, «Құзыреттілер мемлекеттің жұмысын жекенің, яғни өзінің жұмысындай істеуі керек», – деген еді ол.
Аудан әкімдігі Қапалдағы Шымбұлақтың маңайын тазартар, қираған қоқыс тастайтын жәшіктер қайта қалпына келтірілер, қаңғыған ит те арнайы орынға жеткізілер. Әрине, біз жазғаннан кейін. Дегенмен, табиғатты бұлай қорлауға сол маңның тұрғындары да, сол маңнан өткен жолаушы да жол бермеуі тиіс. Білесіз бе, Фукусимо АЭС-інде апат орын алған соң зардабын жоюға жастар емес, 60 жастан асқан зейнеткерлер өз еркімен атсалысыпты. Радиация зардабын тартқан адам 10-15 жылдың көлемінде қауіпті ауруға шалдығуы мүмкін. Осы жайды ескерген қариялар «ұрпағымыз үшін құрбанбыз» деп қарекетке көшкен екен. Жапондардан үлгі алсақ нетті? Құрбан болмайық, дейтұрғанмен Құдай сый еткен табиғатты ұрпаққа бүлдіріп қалдырмасақ екен!
Дастанбек САДЫҚ
