Қазақстанда алғаш рет 23 тамызда Құрылтай сайлауы өтпек. Бұл – елдің конституциялық реформаларынан кейінгі маңызды саяси кезеңдердің бірі. Құрылтайдың құрылуы жаңа мемлекеттік институттың қалыптасуын ғана емес, азаматтардың саяси шешім қабылдау процесіне қатысу тетіктерін де қайта қарауға мүмкіндік береді.
Құрылтайдың басты ерекшелігі – оның ұлттық ұстанымды ескере отырып қалыптасуы. Атауының өзі осы сөздің дәлелі іспеттес. Бұл институттың мақсаты тек заңнамалық өзгерістерді талқылау емес, қоғамның әртүрлі топтары арасында тұрақты диалог алаңын қалыптастыруға негізделген.
Оң тұсы
Ең алдымен, әртүрлі өңір мен әлеуметтік топтардың пікірін жинақтау арқылы мемлекеттік шешімдердің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Екіншіден, қоғамда көтеріліп жүрген мәселелерді мемлекеттік деңгейде талқылауға жағдай жасайды.
Үшіншіден, саяси реформалардың қоғамдық қолдауын күшейтуге ықпал етуі мүмкін.
Сонымен бірге жаңа институт азаматтардың саяси белсенділігін арттыруға және қоғамдық диалог мәдениетін дамытуға мүмкіндік береді.
Қиындықтары мен тәуекелдері
Кез келген жаңа институт сияқты Құрылтайдың да алдында бірқатар міндеттер тұр.
Біріншіден, қоғам оның нақты өкілеттіктері мен қабылданған ұсыныстарының қалай іске асатынын толық түсінуі қажет.
Екіншіден, қабылданған ұсыныстардың орындалу барысы ашық жарияланып отырмаса, қоғамдық сенім әлсіреуі мүмкін.
Үшіншіден, өңірлік мәселелердің тең дәрежеде қаралуы мен барлық әлеуметтік топтардың мүддесінің ескерілуі маңызды.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, құрылтай немесе конституциялық ассамблея тәрізді институттардың табысты болуы олардың құқықтық мәртебесіне ғана емес, қоғамның сеніміне, ашықтығына және қабылданған шешімдердің нақты іске асуына байланысты.
Қазақстандағы Құрылтай моделі халықаралық тәжірибеден кейбір элементтерді алғанымен, өзінің ұлттық ерекшеліктеріне бейімделген. Оның басты мақсаты – қоғам мен мемлекет арасындағы тұрақты диалогты дамыту және стратегиялық реформаларды қоғамдық қолдаумен жүзеге асыру.
Алдағы Құрылтай сайлауы осы институттың тиімділігін іс жүзінде бағалауға мүмкіндік береді. Егер сайлау ашық өтіп, оның нәтижесінде қалыптасқан құрам қоғамдағы түрлі көзқарастарды тең дәрежеде көрсете алса, Құрылтай елдің саяси жүйесін жаңғыртудағы маңызды тетікке айналуы ықтимал.
«Жетісу-Ақпарат»
