Қазақ халқы ғасырлар бойы қыз тәрбиесін ұлт тәрбиесімен сабақтастырып, «Қыз – өріс, ұл – қоныс» деген тағылымды қағиданы ұрпақ санасына сіңіріп келеді. Бұл – қыз баланы ардақтап, оның бойына адамгершілік пен ұлттық құндылықтарды дарытудың өміршең үлгісі.
Қыз бала – отбасының ғана емес, елдің абыройы. Сондықтан халқымыз қызды мәпелеп өсіріп, оның тәрбиесіне ерекше жауапкершілікпен қараған. «Қызға қырық үйден тыйым» деген ұғым қыздың еркіндігін шектеу үшін емес, оның ар-ұяты мен абыройын қорғау, ұлттық болмысын сақтап қалу мақсатында қалыптасты. Осы арқылы қыз баланың әрбір ісі мен сөзіне, жүріс-тұрысына, әдебі мен тәрбиесіне бүкіл ел болып мән берген.
Қазақ қызына тән ізеттілік, ибалылық, қарапайымдылық, кішіпейілділік, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу сынды қасиеттер – халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан тәрбиесінің жемісі. Тарих беттерінде есімі алтын әріппен жазылған Домалақ ана, Айша бибі, Қарашаш ана, Құртқа, Айман сынды аналар мен арулар даналығымен, парасатымен, елдік мүддеге адалдығымен кейінгі ұрпаққа өлшеусіз өнеге қалдырды. Олар қазақ әйелінің қоғамдағы орны тек отбасының шеңберімен шектелмейтінін, ұлттың тағдырына да ықпал ететінін дәлелдеді.
Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық тәрбиенің маңызы бұрынғыдан да артып отыр. Ақпарат ағыны күшейген сайын жастардың санасына түрлі көзқарас пен өмірлік ұстаным әсер етуде. Өкінішке қарай, кей жағдайда ұлттық болмысқа жат құндылықтар сәнге айналып, ана тілінен, салт-дәстүрден, ұлттық мәдениеттен алыстауға себеп болып жатады. Бұл – уақытша құбылыс емес, қоғам назарын талап ететін өзекті мәселе.
Әрине, заман көшінен қалмай, білім мен ғылымды игеру – бүгінгі жастың басты міндеті. Алайда жаңашылдыққа ұмтыламын деп ұлттық тамырдан ажырауға болмайды. Қазақ қызы ең алдымен өз тілін құрметтеп, ұлттық тәрбиені бойына сіңіріп, әдебі мен мәдениетін сақтай білсе, оның беделі де, қоғамдағы орны да биіктей түседі. Себебі ұлттық құндылықтарды сақтау – өткенге байланып қалу емес, болашаққа нық қадам басудың кепілі.
Халқымыз «Анасын көріп – қызын ал» деп бекер айтпаған. Себебі бүгінгі тәрбиелі қыз – ертеңгі парасатты ана, саналы ұрпақтың тәрбиешісі. Ұлттың рухани тұтастығы да, отбасының берекесі де, қоғамның ізгілігі де қыз тәрбиесімен тығыз байланысты.
Ләззат МҰХАМЕДЖАН,
Жетісу университетінің студенті
