Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2018 жылғы 21 қараша күні БАҚ-та жарияланған мақаласы – ұлт рухының айрықша салтанат құруына негіз болған ерекше еңбек. Мақалада «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жалғасы ретінде Қазақстан тарихын зерделеп, жаңаша көзқараспен зерттеу, нақты ғылыми деректерге сүйене отырып, жаһандық тарихтағы өз рөлімізді байыппен әрі дұрыс пайымдау қажет екені айтылды.
Елбасы атаған Ұлы Даланың жеті қырын айтар болсақ, ол жөнінде мақаланың бірінші, яғни, «Ұлт тарихындағы кеңістік пен уақыт» бөлімінде айтылған атқа міну мәдениетін айналып өте алмаймыз. Елбасы алғаш жылқыны қолға үйреткен қазақ даласын мекен еткен ботайлық тайпалар екенін «Ботай» қонысындағы қазба жұмыстарының дәлелдегенін айтты және осы оқиғаға шаруашылық пен әскери саладағы теңдессіз революцияға жол ашты деп баға берді. Олай деуге негіз бар. Себебі, Елбасы: «Біз әлемнің барлық түпкіріне ежелгі қазақ жерінен тараған осы технологиялық революцияның жемісін адамзат баласы ХІХ ғасырға дейін пайдаланып келгенін ұмытпауымыз керек», – деді. Сонымен қатар, атқа міну мәдениетінің жалпы адамзаттың киім үлгісіне де, тұрмыс-тіршілігіне де көп жаңалық әкелгенін айтып өтті. Тіпті, бүгінгі шалбар мен етік үлгілері сол замандағы көшпенділердің атқа мінгенде киген киім үлгілерінің жалғасы екенін атады.
Ұлы Даладағы ежелгі металлургия. Елбасы: «Сан алуан металл кендеріне бай қазақ жері – металлургия пайда болған алғашқы орталықтардың бірі», – деп және осы тұжырымына бірнеше дәлелді мысал келтірді.
Аң стилі. Сонау Темір дәуірінің Сақ қоғамында пайда болған «аң стилі» өнерін Елбасы: «Қазақстанның ежелгі тұрғындарының озық мәдениеті», – деп бағалады. Себебі, бабаларымыздың металл өңдеудегі жоғары өндірістік тәжірибесі болғанын айта келіп, «аң стилі» феномені әлемдік өнердегі биік белестердің бірі саналады деген ой тұжырымдады.
Алтын адам. «Әлемдік ғылым үшін сенсациялық жаңалық» болып табылған қазақстандық Тутанхамон атына ие болған «Алтын адам» Дала өркениетінің зор қуаты мен эстетикасын әйгілейтін бай мифологияны паш еткенін атап өтті Елбасы. Мақалада түркі әлемінің бесігі деп Елбасы атаған, Ұлы Даланың төрі саналатын Алтай төсінде құрылған Түркі мемлекеттері мен көшпелілер империясының әлем картасына елеулі өзгерістер енгізгені, материалдық мәдениет пен рухани мұралардың бай қазынасы қалғаны айтылды.
Ұлы Жібек Жолы. Мақалада ең алғашқы сауда жолының Түркі кезеңінде гүлденіп, Үлкен Еуразия материгін төрт құбыласымен байланыстырып тұрған трансконтинентальды желісіне – Ұлы Жібек жолының жүйесіне айналғаны сөз болды.
Қазақстан – алма мен қызғалдақтың отаны. Осы бір қарапайым және әлемде көп таралған өсімдіктерге аса құрметпен назар аударған Елбасы бұл өсімдіктер біздің ұлттық символымыз бен брендіміз екенін нақыштап түсіндірді. Бүгінгі жер бетінде таралған қызғалдақтардың басым көпшілігі біздің дала қызғалдағының ұрпағы екеніне тоқталды.
Біз де Елбасының жоғарыда айтқан пікірлері мен тарихи тұжырымдарына келісе отырып, өз елін сүйетін, тарихын мақтан тұтатын ұрпақ тәрбиелеу жолында еңбек етуге барымызды саламыз.
Венера ИМАНБАЙ,
Гулнар ҚАЖИЕВА,
Қарлығаш КАПИЗАЕВА,
«Өрлеу» БАҰО АҚ филиалы Білім беру жүйесінің басшы және ғылыми-педагогикалық қызметкерлерінің біліктілігін арттыратын республикалық институты «Білім беру үдерісін психологиялық-педагогикалық қолдау»
кафедрасының аға оқытушылары
