Талдықорған: +9°C
$ 444.16
€ 487.29
₽ 5.40
  • Комплаенс қызметі
  • Сыбайлас жемқорлық картограммасы
Advertisement
29 қараша — Мәслихаттар депутаттарының сайлауы
  • ЖАҢАЛЫҚТАР
  • ӘЛЕУМЕТ
  • ЭКОНОМИКА
  • САЯСАТ
  • РУХАНИЯТ
  • КҮЛТӨБЕ
  • БАСҚА
    • АЛТЫН ТҰҒЫР
    • АНАЛИТИКА
    • АРДЫҢ ІСІ
    • МӘСЛИХАТТАР САЙЛАУЫ
    • АРНАЙЫ ЖОБА
    • ДЕНСАУЛЫҚ
    • КҮНДЕРЕК
    • МІНБЕР
    • ПРЕСС-РЕЛИЗДЕР
жазу
No Result
View All Result
Writy.
  • ЖАҢАЛЫҚТАР
  • ӘЛЕУМЕТ
  • ЭКОНОМИКА
  • САЯСАТ
  • РУХАНИЯТ
  • КҮЛТӨБЕ
  • БАСҚА
    • АЛТЫН ТҰҒЫР
    • АНАЛИТИКА
    • АРДЫҢ ІСІ
    • МӘСЛИХАТТАР САЙЛАУЫ
    • АРНАЙЫ ЖОБА
    • ДЕНСАУЛЫҚ
    • КҮНДЕРЕК
    • МІНБЕР
    • ПРЕСС-РЕЛИЗДЕР
No Result
View All Result
No Result
View All Result
Басты бет ЖАҢАЛЫҚТАР РУХАНИЯТ

КӨНЕДЕН ЖЕТКЕН ҚҰНДЫ ЖӘДІГЕРЛЕР

25 маусым 2024
РУХАНИЯТ
КӨНЕДЕН ЖЕТКЕН ҚҰНДЫ ЖӘДІГЕРЛЕР
WhatsAppTelegramFacebook

Әр адам өмірді жақсы, жәйлі күйде сүргісі келеді. Тілегені болып, абырой-дәрежемен ғұмыр кешіп, дүниеден өткеннен кейін де ел есінде қалуды аңсайды. Бұл процесс көбіне екі деңгейде көрініс тауып жатады – алғашқысы, ғұмырында дүниелік байлықтан гөрі рухани мол азықтанған адамдардың тіршілігі, олар ілімім, түйгендерім кейінгіге сабақ болсын деп қамданады. Екіншілері, дүниенің қамын ойлап, дәм-тұзы таусылғанша «жиған-тергенімді қайда қалдырсам?» деп уайым кешіп өтеді.


Белгі қалдырудың, ақпарат таратудың ежелгі тәсілі – тасқа жазылған таңбалар (петроглифтер) мен тастан қашалған мүсіндер (балбал тастар). Алғашында аңшылық өмір сүргендерін көрсетіп, тас бетіне түрлі аңдардың, оларды аулаушылардың бейнесін қалдырып кетсе, уақыт өте келе тастан мүсіндер қашау басталған. Адамзат жаратылғаннан бастап бүгінгі күнге дейін түрлі кезеңдерден өтіп, мәдениет пен ғылымның дамуын қоспағанда, адамдардың киімі, тіпті түр-әлпеттерінде де өзгерістер болып жатады. Алайда, кезеңге қарамай бүкіл саналы жаратылыстарды байланыстыратын бір ғана сұрақ бар, ол: «Бізді кім жаратты?», «Құдай қайсы?». Адамзат даму жолындағы осы сауал жарысында талай діни ағым пайда болды. Оған дәлел, ежелгі адамдардың суреті деп саналатын петроглифтердің өзінен біз тек аңшылық өмір салтын емес, сол кезеңдердегі адамдардың табынушылық дәстүрін де байқай аламыз. Оның бәрі, әрине, табиғи құбылыстарға тосырқай қарап, табиғат апаттарынан қорқудан басталған. Яғни, қандай да бір Жаратушының барын білген. 

Өмір өзені аға келе тасқа жазылған суреттердің мазмұны да, стилі де жаңа деңгейге ауысты. Осылайша, балбал тастар дүниеге келді. Әрине, олардың да әр уақытқа сай айтар ойы, жасалу мақсаты болды. Соған сай оларды зерттеуші ғалымдар екі топқа бөліп қарастырады — біріншілері, ол тастарда жеңген жауларының бейнесі қашалған десе, екінші топ сол жауды жеңген батырлардың өздерінің бейнесі деген нұсқаны ұстанады. Логикаға жақын келетіні, әрине, екінші нұсқа. Алайда, бүкіл тастарды тек осы екі нұсқаны басшылыққа алып зерттеу аса дұрыс шешім болмас. Себебі, тастар арасында әйелдердің де, балалардың да бейнелері кездесіп жатады. 

Бәрімізге белгілі, тарихта аты танымал көптеген көне қалалар Жаркент өңірінің аумағында орналасқан. Оған Ұлы Жібек жолы керуен базарын, салтанатты жеңіске ие Орбұлақ шайқасының осы аймақта өткенін қосыңыз. Осы тізімдерге сай Жаркент өңірі тарихи ескеркіштерге, археологиялық құнды қазба жәдігерлеріне толы мекен. Бұл өңірде тас мүсіндер мен петроглифтердің әлі зерттелмеген үлгілері өте көп. Дәл осындай жәдігерлерді қорғау, сақтау жұмыстары, өкінішке қарай, жоғары деңгейге көтеріле алмай отыр. Мұны жалпы ғаламдық проблема деуге болады. Себебі, табиғат бұзбай, сақтап жеткізген тарихи ескерткіштердің адам қолымен (варварлар) қиратылып жатқаны қынжылтады. Мәселен, ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра тізіміне енгізілетін құндылықтарға қойылатын талаптарының бірі – түпнұсқа қалпында, адам қолымен өзгертілмей жетуі екен. Тіпті, тау биігіне, тастарға ойып жазып кететін «Н+Ж» секілді жазулар да аталмыш тізімге енбей  қалуға себеп болады. 

Ерте кезеңде жауының не өзінің болсын сұлбасын тасқа қашап орнатуы тарихқа таңба қалдырудың амалы болса, қазіргі таңда бұл арнаулы өнер түріне айналды. Шыдамдылықты, ептілікті, суреткерлікті талап ететін бұл өнер түрінің мамандары біздің өлкеде жоқ емес. Шығармашыл адам бірнеше жұмысқа икемді келетіні себепті әрі мүсінші, суретші Ақан Оймауытов шынайы адам бейнесін көне нұсқаға негіздеп дәстүрімізді жалғастырып келеді. Ол кісінің қолынан шыққан туындылардың бір парасы «Жаркент мешіті көркем-сәулет мұражайында» көрермендер назарына қойылған. Бұл да болса  құнды ескерткіштерді сақтау мен қорғау мақсатында жасалған игі қызметтердің бірі деген сенімдеміз.

Айнаш ҚАДЫРОВА,
«Жаркент мешіті» көркем-сәулет мұражайының» 
қызметкері

Қатысты жаңалықтар

270 мыңнан астам қазақстандық жасанды интеллект құралдарын қолдануды үйренеді

270 мыңнан астам қазақстандық жасанды интеллект құралдарын қолдануды үйренеді

19 қараша 2026
Олжас Бектенов:«Қордың стратегиялық бағыты өзгеріссіз қалып, міндеттемелер толық орындалады»

Олжас Бектенов:«Қордың стратегиялық бағыты өзгеріссіз қалып, міндеттемелер толық орындалады»

19 қараша 2026
Қалдықтарды қайта өңдеу және кәдеге жаратудың тиімді тәсілдері талқыланды

Қалдықтарды қайта өңдеу және кәдеге жаратудың тиімді тәсілдері талқыланды

19 қараша 2026
«Таза Қазақстан»: келесі жылы Талдықорғандағы орталық саябақ жаңғыртылады

«Таза Қазақстан»: келесі жылы Талдықорғандағы орталық саябақ жаңғыртылады

19 қараша 2026

Елімізде 44 жаңа мектеп пен 37 балабақша пайдалануға берілді

18 қараша 2026

«7-su.kz» желілік басылымы

Меншік иесі: ШЖҚ «Жетісу Медиа» МКК

Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы, Жұмахан Балапанов көшесі 28, 4-қабат. Индекс: 65469

Веб-сайт редакторы: Асыл Сұлтанғазы

«www.7-su.kz» желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2023 жылғы 13 ақпанда тіркеліп, №KZ38VPY00064529 куәлігі берілген.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселелері бойынша сенім телефоны: +7 (777) 388 0990

Facebook Instagram Youtube
  • БАСТЫ БЕТ
  • ЖАҢАЛЫҚТАР
  • БАЙЛАНЫС
  • ЖАРНАМА
  • ГАЗЕТКЕ ЖАЗЫЛУ
  • АРНАЙЫ ЖОБА
© 2011 — 2025 7-su.kz — барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.
No Result
View All Result
  • ЖАҢАЛЫҚТАР
  • ӘЛЕУМЕТ
  • ЭКОНОМИКА
  • САЯСАТ
  • РУХАНИЯТ
  • КҮЛТӨБЕ
  • БАСҚА
    • АЛТЫН ТҰҒЫР
    • АНАЛИТИКА
    • АРДЫҢ ІСІ
    • МӘСЛИХАТТАР САЙЛАУЫ
    • АРНАЙЫ ЖОБА
    • ДЕНСАУЛЫҚ
    • КҮНДЕРЕК
    • МІНБЕР
    • ПРЕСС-РЕЛИЗДЕР

© 2011 - 2025 7-su.kz - барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.