Қалия Алпысбайқызының туғанына 115 жыл толып отыр. Үштөбе қаласында тұратын ұрпақтары еске алып, ол кісінің атымен аталатын бұлақ жайында арнайы өлең шығарып, перзенттік парыз ретінде құрметтеуде. Біз қашанда ананы сыйлаған халықпыз.
Әр адамның өмірде ерекше бір қимас адамы болады. Сол қимас адам менің әкемнің анасы, менің әжем Қалия Алпысбайқызы. Әжем 1904 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Шұбартау ауданында Түлкілі деген жерде дүниеге келген. Әжем өмірде көргені мен білгені көп дана адам болған екен. Қазір ойлап отырсам, мен ештеңеге мән бермейтін 10-11 жастағы бала екенмін. Әкем анасының айтқанын төрде жатып тыңдайтын. Бала емеспін бе, ауылына келген Колчактың әскері жайлы айтса, ауылды өртетіп қойып, малдарды алып бара жатқан адамдарды Кеңес өкіметінің адамдары келгенше «өздерің неге ұрмадыңдар?» деуші едім. Кеңес үкіметі Жорға ауданын құра бастаған кезде елде тамақ жоқ, аш, жалаңаш, ағайынның да бөліп берері болмай қалады. Біраз адамдар өзенді жағалағанның өзегі талмайтынын біліп, Жалаң, Оңажыт, Төлеңгіттерден бірнеше адам Балқаш көлі арқылы Жаңа Тілеуге келеді. Жолда ашыққан, әбден қажып кеткендері жолда көз жұмады. Жастығы ма, алда көретін жалғызы әкемнің көрер жарығы ма екен, әжем аман-есен орыстар көп қоныстанған ауылға келіп жетеді. Бақша егіп көрмеген адамдар орыстардың еккен қияры мен асқабағын отқа көміп жейді. Отқа жинап қойған кендірлерін жағып біраз уақыт күн кешеді. Сол кезде тұрғылықты адамдардың өз жағдайы да жетіспеген еді. «Босып келген босқындар» деп қысым көрсете бастайды. Тағдырдың жазғаны болар, сол кезде әкемнің әкесімен танысып, қазіргі Сарқан ауданы, Екіаша ауылына қоныс аударады. Сол жерде колхоздың күндіз-түні жұмысынан қалмай жүріп, өздеріне баспана салып, жақын жердегі бұлақтың көзін ашады. Ел ішінде әлі күнге дейін «Қалия бұлағы» деп аталатын бұлақ әжемнің атымен аталатынын білгенде әжемнің маңдайымнан сипайтын алақанының көрген азабы көп болғанын білдім. Әжемнің: «Колхоз жұмысынан қалмай жұмыс жасадым, бұлақтың басына таудан тас тасыдым» деп айтатын бұлағын көргенде еріксіз көзіме жас алдым.
ҚАЛИЯ БҰЛАҒЫ
Ей, басталған сенен дастаным,
Екіашадағы бастауым.
Әз анам кетті келмеске,
Өткізіп өмір қас қағым.Қайырмасы
Қалия ана, Қалия ана,
Қалия ана бастауым.Ей, өмірдің жапқан жаласы,
Түсіріп шындық бағасы.
Қысылып жаны келгенде,
Бұл бастау болған панасы.Қайырмасы
Қалия ана, Қалия ана,
Қалия ана бастауы.
Ей, қиналған жанның бірімін,
Арқаңда сенің тірімін.
Атыңмен бастау аталған,
Қалия ана ұлымын.Қайырмасы
Қалия ана, Қалия ана,
Қалия ана ұлымын.
Өмірінің соңын Ақжар ауылы Қоржынкөл совхозында өткізген әжем ағайынға адал, ақжарқын, жалғызынан тараған бізді түн ұйқысын төрт бөліп қараушы еді. Басына барып құлыптас қойғанда әжемнің бұлағының суы әлі күнге дейін ел қажетіне жарағаны қуантты. Әйел адамдардың ішінде де ер адамға бергісіз ел қамын жейтін, істегенін ешкімнен бұлдамайтын адамдар болғаны белгілі. Сол ананың бірі – менің асыл әжем.
Өзінің аяулы анасына әкем Төлеуғазы Естеуов мына өлең жолдарын арнады. Бұған Жақсылық Абдраманов ән жазды.
Болат ТӨЛЕУҒАЗЫҰЛЫ
