2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап мобильді аударымдарға қатысты жаңа талаптар күшіне енеді. Бұл нормалар жаңадан қабылданған Салық кодексіне енгізілген. Мемлекеттік кірістер комитеті қандай азаматтардың шоттары бақылауға алынатынын түсіндірді.
Банк қандай мәлімет береді?
Салық кодексіне сәйкес, банктер жеке тұлғалардың шоттарында кәсіпкерлік қызметке ұқсас операциялар байқалған жағдайда, сол шоттар туралы ақпаратты Мемлекеттік кірістер органдарына жіберуге міндетті.
2025 жылғы 12 қарашада қабылданған ҚР Қаржы министрінің №698 бұйрығында:
- берілетін мәліметтер тізбесі;
- кәсіпкерлікке ұқсас ақша қозғалысын анықтау өлшемшарттары;
- ақпарат беру тәртібі мен мерзімдері
нақты белгіленген.
Кәсіпкерлікке ұқсас операция деген не?
Жеке тұлғаның шотындағы операция төмендегі екі шартқа бірдей сәйкес келсе, ол кәсіпкерлік табыс ретінде қарастырылады:
- 3 ай ішінде 100 және одан көп әртүрлі жеке тұлғадан ақша түсуі;
- Түскен қаражаттың жалпы сомасы ең төменгі жалақының (ЕТЖ) 12 еселенген мөлшерінен асуы.
2026 жылға белгіленген есеп бойынша бұл шекті сома — 1 020 000 теңге.
Бұл талаптар арнайы кәсіпкерлік шоттарға емес, жеке тұлғалардың жеке шоттарына қатысты қолданылады.
Мысал:
Егер азамат Наурыз, Сәуір, Мамыр айларында әр айда 100 немесе одан көп адамнан ақша қабылдап, жалпы сомасы 1 020 000 теңгеден асып кетсе, бұл ақпарат автоматты түрде Мемлекеттік кірістер органдарына жолданады.
Ақпарат жіберілгеннен кейін не болады?
Мемлекеттік кірістер комитеті камералдық бақылау жүргізеді. Нәтижесінде сәйкессіздік анықталса, азаматқа хабарлама жіберіледі.
Хабарлама алған адамның екі таңдауы бар:
1. Келіссе:
— тиісті салық кезеңіне салық есептілігін тапсырады.
2. Келіспесе:
— түсініктеме жолдайды және өз уәждерін растайтын құжаттарды ұсынады.
Түсініктемеде көрсетілуі тиіс ақпарат:
- салық төлеуші және салық органы деректері;
- хабарлама күні мен нөмірі;
- келіспеу себептері;
- қолтаңба, күн;
- дәлел құжаттар тізімі (болса).
Азамат хабарламадағы кейбір деректермен келіссе, ал кейбірімен келіспесе, ол тек келіспеген бөлігін түсіндіріп көрсетуі керек.
Кім бақылауға ілігеді?
Бұл талаптар кез келген азаматқа қатысты. Яғни, мобильді аударымдарды қадағалау белгілі бір топқа емес, шотында кәсіпкерлікке ұқсас ақша айналымы бар барлық жеке тұлғаларға қолданылады.
