Қазақ халқының салт-дәстүрі мен тұрмысында отбасы институтына ерекше мән берілген. Ерлі-зайыптылардың отбасылық қарым-қатынасының берік болуы үшін ұл-қыздарға жастайынан сыйластық, кішіпейілділік сияқты қасиеттерді ұғымға қондырып, тәлім-тәрбие берген.
Дегенмен, заман үрдісінің өзгеруімен, ежелден қалыптасқан түсінік ұмыт болуда. Оның дәлелі ретінде, отбасылық зорлық-зомбылық фактілерінің қоғамда кең таралуы болып табылады. 2024 жылы отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алу сұрақтарына мемлекет басшылығы және Бас әскери прокуратура басшылығы тарапынан ерекше назар аударылды.
Қазақстан Республикасында отбасылық зорлық-зомбылықтың жазасы күшейтілді.
Қылмыстық Кодекске өзгертулер енгізіліп, 108-1 бабы денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру, 109-1 бабы ұрып-соғу сияқты баптар қосылды.
Сонымен қатар, аталған баптарға тұлғалардың өздеріне материалдық жағынан немесе өзгеше түрде тәуелді адамға қатысты ұрып-соғу, денсаулығына қасақана жеңіл зиян келтріуі бойынша квалификациялық белгілер енгізілді. Бұл кінәлі тұлғаға қатысты қамаққа алу түріндегі жаза қолдануға мүмкіндік береді. Әскери қызметшілер қоғамның бір мүшесі екенін ескере отырып, әскерлер арасында отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша әскери прокуратура органдарымен, әскери полиция және жергілікті полиция қызметімен бірлесіп, бірқатар шаралар қабылдануда. Учаскелік инспекторлар әскери қызметшіге қатысты арыз түскен жағдайда, әскери прокуратураға дереу хабарлауға бағдарланды.
2024 жылдан бастап әскери қызметшілердің жұбайыларымен құқықтық түсіндірме жұмыстары жүргізілуде. Отбасылық зорлық-зомбылық жасаған әскери қызметшілерге қатысты көшпелі сот процесстері ұйымдастырылып, жүзеге асырылуда.
Қазіргі таңда, республика бойынша «111» бірыңғай байланыс орталығы жұмыс істейді. «111» байланыс орталығы – әйелдердің және балалардың құқығын қорғауға бағытталған колл-орталық.
Бұдан бөлек, әскери бөлімдер мен әскери қалашықтарда Алматы гарнизонының әскери прокуратурасының сенім телефоны орналастырылды.
Әйел адамдарға қарсы күш қолдану, психологиялық қысым көрсету фактілері орын алған жағдайда көрсетілген телефонға хабарласуына және Е-өтініш электрондық порталы арқылы арыздануға болады.
Мағжан Қуанбайұлы
Алматы гарнизоны әскери прокуратурасының прокуроры әділет лейтенанты
