Қолөнер – ғасырлар бойы қалыптасқан халықтық өнер туындысы. Ол арқылы біз үлкен рухани эстетикалық тәлім аламыз. Қолөнер туындылары белгілі бір дәуірде өмір сүрген халықтың тұрмыс-тіршілігін бейнелейді. Халықтың асқақ арманын, табиғат сұлулығын, ішкі жан сезімін білдіреді. Бұл туындылар арқылы белгілі бір халықтың тарихын білуге болады.
Қолөнер қашанда заман, өмір ағымымен туындап, дамып отырады. Қазақ қолөнерінің өсу жолы, өзіне тән даму тарихы бар. Ол тарих сонау көне замандардан басталады. Қазақ халқы кең-байтақ жердің, ертеден қалыптасқан көне мәдениеттің тікелей мұрагері ғана емес, сол дәстүрлерді дамытушы, жаңғыртып байытушы.
Қолөнер қалай пайда болды десек, бұрын сауда-саттық, дүкендер болмағандықтан халық шеберлері, әкелер, әжелер, аналар өздеріне қажетті заттарды қолдан жасады. Аналарымыз сырмақ, тұскиіз басты. Әкелеріміз болса үй, мал шаруашылығына қажетті бұйымдарды жасады.
Қазақ халқының тұрмысында ағаштан жасалатын үй бұйымдарының алатын орны ерекше болған. Ағаш өңдеуді кәсіп еткен шеберлерді халық олардың өндіретін бұйымдарына қарай үйші, ерші, арбашы, ұста деп даралап бөлген. Ағаш өңдеу өнері іскерлікпен қатар қыруар еңбекті, шынайы талғамды қажет етеді. Киіз үй сүйегі, яғни, керегесі мен уықтары көбінесе өзен жағасында өсетін түрлі талдардан жасалған.
Ежелден көшіп-қонып мал баққан қазақ халқы үшін көліктің негізгі түрі – салт ат болды. Соған орай ер-тұрман жабдықтарының алатын орны да ерекше. Әкелеріміз өз бетімен ат мінуге жараған барлық баласына арнап ер-тұрман дайындаған. Қазақ шеберлері ішінде ел арасында тұрып, тері илеуді кәсіп еткендері де аз болмаған. Осындай ісмерлер қалаларда тері илеп, былғары жасауды үйреніп, кейінірек ел арасына шығып, осы кәсіппен айналысқан. Жетісу өнер шеберлері күнделікті тұрмыс мүмкіндіктеріне қарай киім-кешек тігуде ат әбзелдерін сәндеп, әшекейлеуде аянбаған.
Біз кейінгі ұрпаққа қандай із қалдырамыз? Ата-баба дәстүрін ары қарай дамыта аламыз ба? Қазіргі дамыған заманда қандай өнер түрін қалдыруға болады? Бабадан жеткен өнерді дамытамыз деп жоғалтып алмаймыз ба? Бұл әрқайсымызды ойлантар сауал. Ең бастысы, қол-өнерімізді сол қалпында сақтап, ғасырдан ғасырға жеткізіп отырсақ, сол біздің ата-баба аманатын орындағанымыз, ұрпақ алдындағы парызымызды өтегеніміз болар еді.
Саят Нұрмұханбетов,
Талдықорған гуманитарлық-
техникалық колледжінің
өндірістік оқыту шебері
