Әсілі, оттан ыстық, тақтан тұғырлы туған жеріңе жетер ештеңе жоқ. Сондықтан болар, ақша бұлттары, көзді тартқан көк құрағы, кербез көрінісі әрдайым жүрегіңнің төрінде тұрады. Оның топырағынан жаралып, бөлінбес бөлшегіне айналып кеткен алтындай азаматтарын айтсаңшы?! Ауасын құшырлана жұтып, құшағына тарта әнге қосатын да осылар. Батыр бабаларымыз қалдырған байтақ даланың өлеңмен өрнектеліп, күймен көмкерілгені көңіл қуантады. Өлкесін әнмен сөйлету – перзентінің несібесіне бұйырған бақ.
Ауылдағы Мәдениет үйін ән сазы кернеп тұр. Әрі жүректің қылын шертіп тұрғандай. Мөп-мөлдір бұлақтың сыңғырындай, қызыл да жасыл гүліне толы тау аңғарының саумал самалындай, неше түрлі әдемі құстарының үніне толы орманының әтір иісті ауасындай ән қалықтап, жүректі керней түседі.
Тоғызбұлақ қабағы-ай,
Бүлдіргеннің сабағы-ай.
Иісі жұпар аңқиды-ай,
Шет Меркінің,
Үш Меркінің самалы-ай! – деп жаныңды бір толқытып өтетін әннің қайырмасына залда отырған көпшілік қосыла кетті. Туған жердің төрінде әуелей түскен ән «бітпесе екен, жалғаса берсе екен», – дейді сазға елтіген көрермен.
Орта Меркі аралай,
Доланалы қарағай.
Таудан ескен самалы-ай,
Аңқытады,
аңқытады даланы-ай! – деп айтылатын соңғы қайырмасында әнсүйер көпшілік қосыла көтеріп әкетті. Иә, бұл қарапайым ауылда тұратын сазгер Бақытжан Құсайыновтың туған жер туралы әйгілі «Үш Меркі» атты әні болатын. Осынау тамаша ән, туған өлкенің түлектері арқылы республикаға тарап кетті десек, артық айтқандық емес. Туған жерінен жырақта жүрген перзенттер кіндік кескен жерін сағынғанда әсем әннің сазына беріледі. Аңсары ауғанда бір шырқап жандарын жұбатып алады. Сөйтіп, төл табиғат тамаша әнге айналып, ұрпаққа рухани азық болар қымбат қазынаға айналғандай. Ауылда тұратын сазгер үшін бұдан асқан бақыт жоқ шығар.
Бақытжан Құсайынов басын Хантәңірі, етегін көрікті Көлсай көркемдеген Аспантаулар өлкесінің бір баласы, айтулы өнер иесі. Мәнді де мағыналы бар ғұмыры сазбен өріліп, әнмен әспеттеліп келе жатыр. Қыр мұрынды, қоңырқай әдемі жүзді жанның жүрегі әрдайым елім-жерім деп соғады. Өзі суреттеп айтқанда әсем жайлаудың төріне қонақтап қалған «Тоғызбұлақ» деп аталар шағын ауылда дүниеге келген. Мөлдір бұлақты, жасыл құрақты, шыршалы өңірде туған Бақытжанның бойына сан түрлі өнер дарығаны тегіннен-тегін емес. Қасиетті топырақ бір ұлына сазгерлік өнер дарытыпты. Сол ұлы туған жерін әнге айналдырды. Қастерлі топырақтың үмітін ақтап келеді. Жарасып-ақ тұр.
Бақытжан асық атып, доп қуалаған шағынан бастап, өнерге етене жақын болды. Домбырасын серік етті. Есейе келе баянның құлағында ойнайтын болды. Бастауыш сыныптардан бастап-ақ білім ордасының көркемөнерпаздар үйірмесінің мүшесі болды. Мектеп бітіргеннен кейін сол кездегі Жалаңаш ауылдық Кеңесінің клубына музыкант болып жұмысқа қабылданды. Бірсыпыра жылдар Жалаңаш музыка мектебіндегі домбыра класының оқытушысы атанды. Ұзақ жылдар осы өңірдегі Тоғызбұлақ, Жайдақбұлақ орта мектептерінде ән-саз пәнінің мұғалімі болды. Шәкірттерін өнер әлеміне баулыды. Балғын жүректерді сазға жетеледі. Күймен ынтықтырды. Өнерге талабы бар өскелең ұрпаққа дәріс бере жүріп аудандық, облыстық түрлі өнер байқауларына қатысып, мерейі үстем болды. «Жетісу әуендері – 1992» атты облыстық байқауда 1-орынды иеленді. «Балалар шығармашылығы – 99» атты байқауда да жоғары орыннан көрініп, марапатталды.
Өнер иесі 2005 жылдан бері Жалаңаш ауылдық Мәдениет үйінің директоры болып, жемісті жұмыс істеп келеді. Жүрегі жыр боп, көңілі күй боп шалқитын Бақытжанның жүрген жері де сондай. Мәдениет үйі жүрекке нәр берер шараларға толы. Мерекелердің бәрі сазбен көмкеріле есте қалып жатады. Амангелді Ермегияевтай ағаларының қамқорлығымен күрделі жөндеуден өткен өнер ордасы ел-жұртына рухани нұрын таратып тұр. Мұнда Бақытжанның «Жалаңаш жастарының вальсі» орындалып, Мұқағалидың 80 жылдығына арнап шығарған «Қарасаз-ай» атты әні жиі шырқалып тұрады.
Жалаңаш өңіріне қарай сапар шексем, Бақытжанның әйгілі «Үш Меркі» әні ойыма орала кетеді. Сол бір әннің құшағында Жалаңаш өңіріне қарайлай берем. Тіпті, осынау Жалаңаш, Тоғызбұлақ, Жайдақбұлақ жерінің бәрі әсем әннің ырғағымен тербетіліп тұрғандай көрінеді. Әдемі шыршаларынан, орман-тоғайларынан, сыңғыр бұлақтарынан сол бір тамаша әннің әуені естіліп тұрғандай әсер етеді. Шынында солай.
Қанат БІРЖАНСАЛ.
