Жетісу өңірінде соңғы жылдары мыңға жуық баспана заңсыз үлестіріліп, тиісінше пәтер кезегінің жүйесі бұзылған. Нәтижесінде 1700 кезекте тұрғандар, былай айтқанда баспанаға шын мұқтаждар «далада қалыпты». Одан бөлек Талдықорған қаласындағы атағы да, дабырасы да жер жарған коттедж қалашығында да заңбұзушылық өте көп.
Мұндағы сүйіншілеген талай үйдің сапасы сын көтермейді. Кейбірі қағаз жүзінде керемет болғанмен, нақты іс жүзінде жағдайы мүшкіл. Прокуратура өкілдері 230 үйдің сапасына тексеріс жүргізіп, жарты миллиардтан астам теңгенің құрылысы орындалмағанын дәйектепті. Апта ортасында БАҚ өкілдерімен кездескен облыстық бас прокурор М. Басшыбаев Талдықорған әкімдігімен бірлесіп 750 пәтерді заңдастырып, 1400 адамды кезекке қайта қойылғанымен сүйіншіледі. Сондай-ақ, 3 әкімдіктің лауазымды тұлғасы мен техникалық қадағалауды жүзеге асырушы 2 маманның қамауға алынғанын да жеткізді.
Бейсен Құранбек атындағы Журналистер үйінде өткен кездесуде облыстық бас прокурор бақылаушы мемлекеттік органдар тарапынан кәсіпкерлікке шүйлігуі азаймағанын да алға тартты. Оның айтуынша, жыл басынан бері өңір бойынша 2 мыңға жуық кәсіпкер тиісті құрылымдардан қысастық көрген. Кәсіпкерлерге салық органдары да әжептеуір кедергі келтірген көрінеді. Өңір салықшылары мыңнан астам бизнес өкіліне заңмен қарастырылмаған шектеу қойған. Кәсіпкерлерге тәртіп сақшылары да торғайға шүйліккен қырғидай болады екен. Учаскелік полицейлер отызға жуық сауда орнын заңсыз тексеріпті. Прокуратура өкілдері мұндай кемшін әрекеттерге уағында тосқауыл болып отыр. Құзырлы органның қадағалау актілері бойынша кәсіпкерлердің жолына «көлденең көк атты» болған 13 лауазымдық тұлға тәртіптік жауапкершілікке тартылған.
Облыстың бас прокуроры өңірде мемлекеттік сатып алуда да бармақ басты, көз қысты жағдайлар жиі орын алатынын жасырмады. Мәселен, Талдықорған қаласы бойынша 6 парк пен скверді жыл бойына күтіп ұстау үшін 900 млн. теңге қаралып, конкурсқа жіберілген. Алайда еліміздің заңнамасына сәйкес әр паркке бөлек лот өтуі тиіс. Осындай олқылықтардың нәтижесінде 3 млрд. теңгенің 35 конкурстық лоты кері қайтарылған. Сонымен қатар, өңірде мемлекеттің мүлкін талан-таражға салу және сыбайлас жемқорлық та тыйылмай тұр. Бүгінде құзырлы орган мамандары 16,5 млрд. теңгені қолды қылуға ұмтылғандарға қатысты 5 қылмыстық іс қозғаған. Нәтижесінде осы іске қатысты 15 тұлға құқық қорғаушылардың құрығына іліккен. Биылдың өзінде 420 млн. теңгені қалтасына басқан 5 тұлға құрықталып, 2 қылмыстық іс қозғалған. Прокуратураның жүйелі жұмысының нәтижесінде 230 млн. теңге мемлекет меншігіне қайтарылған.
Сонымен қатар, жыл басынан бері 2 мыңға жуық өтініш қабылданып, оның 800-ін прокуратурада қаралыпты. Өтініштердің басым көпшілігі тергеу саласы бойынша екен.
– Келіп түскен 270 өтініш қанағаттандырылды. Өтініштерді қарау нәтижелері бойынша 4 қылмыстық іс қозғалып, тергелуде. Тергелудегі қылмыстық істер аясында 97 өтініш бойынша процессуалдық шешімдер бұзылып, 63 өтініш бойынша тиісті нұсқаулар берілді. Жыл басынан бері прокуратура өкілдерімен 552 жеке қабылдау ұйымдастырылса, оның 370 басшылықпен қабылданды. Оған қоса «көшпелі топтар» барлық ауылдық округті аралап, жергілікті жерде түсіндірме жүргізді, – деді М. Басшыбаев.
Бас прокурор қазір алаяқтықпен айналысатындардың да көбейгенін сөз етті. Көбіне-көп олардың арбауына қаржылық сауаты төмен өңір тұрғындары жиі түсетінін алға тартты. М. Басшыбаев мобильді алаяқтар өзгенің атынан несие рәсімдеуді, банк картасының мәліметін сұрап, ондағы ақшаны жымқыруды әдетке айналдырғанын да жасырмады. Тіпті, құқық қорғау органдарының атын жамылатындар да бар екен. Бас прокурор өңір тұрғындарын танымайтын кісіге банктік мәліметтерді жария етпеуге, оңай олжаға кенелуге шақыратындарға сенбеуге шақырды.
Дастанбек Садық
