Дүниежүзілік банк халық денсаулығын жақсарту үшін Қазақстанға қант қосылған сусындарға салық енгізуді ұсынып отыр.
Дүниежүзілік банк Қазақстанда қантты сусындарды тұтыну 50 пайызға артқанын атап өтті. Зерттеуге сәйкес, қазақстандық мектеп оқушыларының жартысы қантты сусындарды апта сайын пайдаланады. Бұл қазіргі балалардың төрттен бір бөлігінің семіздік немесе артық салмақтан зардап шегуіне әкеп соғады.
Денсаулық сақтау министрлігі 2023 жылы қант қосылған сусындарға литріне 100 теңге көлемінде салық енгізуді ұсынды. Салық мөлшерлемесі екі жыл ішінде литріне 180 теңгеге дейін көтерілуі тиіс, яғни бұл қант қосылған сусындардың орташа бағасының 22 пайызы. Дүниежүзілік банк бұл ұсынысты озық тәжірибеге сәйкес деп санайды. Қазіргі таңда әлемнің 121 елі бұл салықты енгізіп үлгерген.
Банктің есептеулері бойынша, Қазақстан қант қосылған сусындарға салық енгізетін болса, олардың сатылымы 16%-ға қысқарады. Алайда бөтелкедегі суды сату 41%-ға, ЖІӨ-нің салық түсімдерін 0,25%-ға арттырады. Бұл темекіге салынатын салық түсімінің сомасына ұқсас (2021 жылы) және қазіргі уақытта алкогольге салынатын салықтан көп. Нәтижесінде мұндай шара халықтың денсаулығына ғана емес, бюджетке түсетін фискалдық кірістерге де оң әсер етеді.
Дүниежүзілік банк дерегінше, салық бизнеске қатты әсер етпейді. Барлық алкогольсіз сусындарды сатудың жалпы көлеміндегі қант қосылған сусындардың үлесі небәрі 3%-ға төмендейді.
Сарапшылардың қант қосылған сусын өндірушілердің су және диеталық сусындар сияқты балама сусын түрлерін де шығаратынын атап өтті. Олар сол арқылы пайда таба бастайды, өйткені адамдардың көп бөлігі сау өнімдерді тұтынады дейді.
«Қазір Қазақстанда реформа бастаудың тиімді уақыты туып тұр. Салық кодексінің алдағы қайта қаралуы қант қосылған сусындарға салықты енгізуге және темекі мен алкогольге салынатын салықты қайта қарауға мүмкіндік береді. Бұл денсаулық жағдайын жақсартып, мемлекеттік шығындарға қажетті қаражатты тартуға көмектеседі», –деді Дүниежүзілік банк.
